อาการเบาหวาน (消渴)

    โดยปกติเมื่อคนเรารับประทานอาหารเข้าสู่ร่างกายจะทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงขึ้น หลังจากนั้นร่างกายจะหลั่งฮอร์โมนอินซูลินจากตับอ่อนมาช่วยลดระดับน้ำตาลในเลือดให้กลับมาอยู่ในเกณฑ์ปกติ โดยอินซูลินจะนำพาน้ำตาลเข้าสู่เซลล์ ถ้าหากเมื่อใดที่ร่างกายมีระดับน้ำตาลในเลือดสูงกว่าปกติอย่างต่อเนื่องและเรื้อรัง เกิดจากความผิดปกติของตับอ่อนหลั่งฮอร์โมนอินซูลินได้น้อยกว่าปกติ หรือเกิดภาวะดื้อต่ออินซูลิน ทำให้อินซูลินออกฤทธิ์ได้ไม่เต็มที่ นั่นก็คือโรคเบาหวาน

    อาการทางคลินิกที่พบบ่อย คือ ปัสสาวะบ่อย กระหายน้ำบ่อย หิวบ่อย น้ำหนักตัวลด อ่อนเพลียไม่มีแรง ร่างกายผ่ายผอม สายตาพร่ามัว ชาบริเวณแขนขา รู้สึกเหน็บชาตามปลายมือปลายเท้า แผลหายช้า 

สาเหตุและกลไกการเกิดโรค

• อายุที่มากขึ้น เพราะอายุยิ่งมากขึ้นชี่ของไตจะยิ่งพร่องลง

• พันธุกรรม

• การรับประทานอาหารที่ไม่ถูกสุขลักษณะหรือการตราตรำทำงานมากเกินไป เช่น การรับประทานอาหารที่มีความหวานและมันเกินไป ส่งผลทำให้การลำเลียงสารอาหารของม้ามและกระเพาะอาหารเสียหาย เกิดความร้อนสะสม ความร้อนจึงทำลายสารน้ำในร่างกาย หรือการใช้ร่างกายหนัก การทำงานมากเกินไป ขาดการพักผ่อน และการมีเพศสัมพันธ์มากเกินควร ทำให้กำลังของไตอ่อนแอ เกิดความร้อนพร่องทำลายสารน้ำในร่างกาย

• อารมณ์ที่ผิดปกติ ความเครียดและอารมณ์โมโหเป็นระยะเวลานานทำให้ชี่ตับติดขัด สะสมเวลานานจะเกิดความร้อนสะสม ความร้อนจึงทำลายสารน้ำในร่างกาย ก่อให้เกิดโรค
  
  

การจําแนกกลุ่มเพื่อการรักษา

• ภาวะปอดร้อนสารน้ำถูกทําลาย (肺热津伤证)

• อาการทางคลินิก : ผู้ป่วยจะมีอาการกระหายน้ำ ดื่มน้ำมาก ปัสสาวะบ่อย ปริมาณมาก ปากและลิ้นแห้ง หงุดหงิด เหงื่อออกมาก

• ลักษณะลิ้น : ปลายลิ้นแดง ฝ้าเหลืองบาง

• ลักษณะชีพจร : ชีพจรใหญ่เร็ว

• หลักการรักษา : ขจัดความร้อน ให้ความชุ่มชื้นแก่ปอด เพิ่มสารน้ำระงับอาการกระหาย

• ภาวะกระเพาะอาหารร้อน ไฟกระเพาะปะทุขึ้น (胃热炽盛证)

• อาการทางคลินิก : ผู้ป่วยจะมีอาการรับประทานอาหารมาก หิวบ่อย กระหายน้ำ ปัสสาวะมาก มีร่างกายซูบผอม อุจจาระแห้งแข็ง

• ลักษณะลิ้น : ฝ้าเหลือง

• ลักษณะชีพจร : ชีพจรลื่นแกร่ง มีแรง

• หลักการรักษา : ขจัดความร้อนและระบายไฟในกระเพาะอาหาร บำรุงอินเพิ่มสารน้ำ
  

• ชี่และอินพร่อง (气阴亏虚证)

• อาการทางคลินิก : ผู้ป่วยจะมีอาการรับประทานอาหารมาก หิวบ่อย กระหายน้ำ ปัสสาวะบ่อย แขนขาอ่อนแรง ไม่สดชื่น อุจจาระเหลว

• ลักษณะลิ้น : ลิ้นซีด

• ลักษณะชีพจร : ชีพจรอ่อนแอ

• หลักการรักษา : บำรุงชี่เสริมม้าม เพิ่มสารน้ำระงับอาการกระหาย

• อินของไตพร่อง (肾阴亏虚证)

• อาการทางคลินิก : ผู้ป่วยจะมีอาการปัสสาวะมาก ปัสสาวะขุ่นข้นเหมือนกับครีม หรืออาจมีปัสสาวะหวาน ดื่มน้ำมาก รับประทานอาหารมาก ปวดเมื่อยเอวและเข่า อ่อนแรง เวียนศีรษะ มีเสียงดังในหู ปากแห้ง ผิวหนังแห้ง

• ลักษณะลิ้น : ลิ้นแดง ฝ้าน้อย

• ลักษณะชีพจร : ชีพจรละเอียดเร็ว

• หลักการรักษา : เสริมอิน บำรุงไต

• อินหยางพร่อง (阳阳两虚证)

• อาการทางคลินิก : ผู้ป่วยจะมีอาการปัสสาวะมาก ปัสสาวะขุ่นข้น ดื่มน้ำเท่าไหร่ก็จะปัสสาวะออกในปริมาณนั้น กระหายน้ำ ดื่มน้ำมาก หน้าไม่สดใส ใบหูแห้ง ปวดเมื่อยเอวและเข่า แขนขาไม่อุ่น ขี้หนาว เย็นแขนขา เสื่อมสมรรถภาพทางเพศหรือประจำเดือนผิดปกติ บวมตามแขนขา หน้าซีดขาว

• ลักษณะลิ้น : ลิ้นซีด ฝ้าขาวแห้ง

• ลักษณะชีพจร : ชีพจรจมละเอียดไม่มีแรง

• หลักการรักษา : เสริมอิน อุ่นหยาง บำรุงไต เพิ่มการเหนี่ยวรั้ง

การบำบัดรักษาทางแพทย์แผนจีน 

สยามแพทย์แผนจีนคลินิกทำการรักษาอาการเบาหวาน ตามแต่ละกลุ่มอาการของโรคโดยวิธีดังนี้

• ทานยาสมุนไพรจีนแคปซูลผลิตจากสมุนไพรจีน 100% (ผ่านกระบวนการผลิตที่ปลอดภัย ปราศจากสารสเตียรอยด์และสารเคมี) ตามแต่ละกลุ่มอาการ เช่น

• อาการเบาหวานจากกลุ่มอาการภาวะกระเพาะอาหารร้อน ไฟกระเพาะปะทุขึ้น ทานยาสมุนไพรจีนที่มีสรรพคุณ ขจัดความร้อนและระบายไฟในกระเพาะอาหาร บำรุงอินเพิ่มสารน้ำ รักษาอาการเบาหวาน

• อาการเบาหวานจากกลุ่มอาการภาวะปอดร้อนสารน้ําถูกทําลาย ทานยาสมุนไพรจีนที่มีสรรพคุณ ขจัดความร้อน ให้ความชุ่มชื้นแก่ปอด เพิ่มสารน้ำระงับอาการกระหาย รักษาอาการเบาหวาน

• การฝังเข็มปรับสมดุลร่างกาย ตามเส้นลมปราณและรักษาอาการที่เป็น ตามแต่ละกลุ่มอาการ เช่น

• อาการเบาหวานจากกลุ่มอาการอินหยางพร่อง ทำการฝังเข็มที่มีสรรพคุณ เสริมอิน อุ่นหยาง บำรุงไต เพิ่มการเหนี่ยวรั้ง รักษาอาการเบาหวาน

• อาการเบาหวานจากกลุ่มอาการอินของไตพร่อง ทำการฝังเข็มที่มีสรรพคุณ เสริมอิน บำรุงไต รักษาอาการเบาหวาน

    

คำแนะนำในการปฏิบัติตัวสำหรับผู้เป็นเบาหวาน

• จิบน้ำให้ได้วันละ 2.5–3 ลิตร โดยเน้นการ "จิบเรื่อยๆ" ทุก 15–20 นาที ช่วยลดความเข้มข้นของน้ำตาลในเลือดและช่วยให้ไตทำงานได้ดีขึ้น
• รับประทานอาหารให้ตรงเวลา ทานอาหารให้ครบ 3 มื้อ และพยายามลดของว่างที่ไม่จำเป็น เพื่อไม่ให้ระดับน้ำตาลแกว่งขึ้นลงตลอดทั้งวัน
• เลือกรับประทานข้าวไม่ขัดสี เปลี่ยนจากข้าวขาวมาเป็น "ข้าวกล้อง" หรือ "ข้าวไรซ์เบอร์รี่" ช่วยให้ร่างกายดูดซึมน้ำตาลช้าลง คุมระดับน้ำตาลได้ดีกว่าเดิม
• รับประทานผักเพิ่มขึ้น ลดการรับประทานเนื้อสัตว์ โดยเน้นทานผักผลไม้(หวานน้อย)ให้มากขึ้น และลดเนื้อสัตว์ติดมัน เพื่อลดความเสี่ยงภาวะแทรกซ้อนที่อาจตามมา
• ลดการรับประทานของหวาน, ของมัน, ของทอด, ปิ้งย่าง, และเค็ม อาหารแปรรูป/บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป และเบเกอรี่ เพราะสิ่งเหล่านี้คือตัวการทำร้ายสุขภาพ
• นอนพักผ่อนให้เพียงพอ ควรนอนให้ได้ 7–8 ชั่วโมง และที่สำคัญคือ ควรเข้านอนช่วง 22.00 - 22.30 น. เพื่อให้ฮอร์โมนในร่างกายทำงานได้อย่างสมดุล
• งดสิ่งกระตุ้น เช่น การสูบบุหรี่และดื่มแอลกอฮอล์ เพราะสิ่งเหล่านี้จะเพิ่มความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนรุนแรง แนะนำให้ค่อยๆ ลดลงทีละนิด 

อาหารที่เหมาะกับผู้ป่วยเบาหวาน

• บักวีต มีสารรูติน ช่วยกระตุ้นการหลั่งอินซูลิน มีประโยชน์ต่อผู้ป่วยโรคเบาหวาน ช่วยลดน้ำตาลในเลือด

• ปวยเล้ง มีสารคล้ายคลึงกับสารอินซูลิน ช่วยรักษาระดับน้ำตาลในเลือดหลังกินอาหาร บรรเทาอาการของโรคเบาหวาน

• ใบมันเทศ อุดมไปด้วยวิตามินเอช่วยบรรเทาอาการของโรคเบาหวาน ควบคุมน้ำตาลในเลือด

• ฟักทอง อุดมไปด้วยธาตุโครเมียม ช่วยกระตุ้นการหลั่งสารอินซูลินและป้องกันโรคเบาหวาน บรรเทาอาการของโรคเบาหวานชะลอความเร็วในการดูดซึมน้ำตาลของลําไส้เล็ก

• ฮ่วยซัว เส้นใยอาหารในฮ่วยซัวช่วยลดน้ำตาลในเลือด เหมาะสำหรับผู้ป่วยโรคเบาหวาน กำจัดโปรตีนในปัสสาวะ บรรเทาอาการของโรคเบาหวาน ชะลอไม่ให้ระดับน้ำตาลในเลือดเพิ่มสูงขึ้น

• ส้ม เส้นใยอาหารของส้มมีคุณสมบัติช่วยควบคุมไม่ให้น้ำตาลในเลือดเพิ่มสูงขึ้น บรรเทาอาการของโรคเบาหวาน 

• ฝรั่ง สารไกวจาเวอรินในฝรั่งช่วยลดการอักเสบ ลดอุณหภูมิในร่างกายให้อยู่ในภาวะปกติ เหมาะสําหรับผู้ป่วยโรคเบาหวาน ควบคุมไม่ให้น้ำตาลในเลือดเพิ่มสูงขึ้น

การนวดกดจุดช่วยรักษาโรคเบาหวาน

จุดจู๋ซานหลี่ (足三里) 

• ตำแหน่ง => จุดจู๋ซานหลี่อยู่ใต้จุดตู๋ปี๋ (犊鼻) 3 ชุ่นหรือใช้ 4 นิ้ว (ชี้ กลาง นาง ก้อย) ทาบลงไป และห่างจากกระดูกหน้าแข้งด้านนอก 1 นิ้วมือ

• ข้อบ่งใช้ => บำรุงสุขภาพ บำรุงม้ามกระเพาะ เสริมภูมิคุ้มกัน อ่อนเพลียไม่มีแรง

• วิธีนวดกดจุด => กดนวดคลึงเบาๆ ให้รู้สึกปวดๆ หน่วงๆ ตึงๆ ประมาณ 2-3 นาที วันละ 2-3 ครั้ง

จุดซานอินเจียว (三阴交)

• ตำแหน่ง => จุดซานอินเจียว อยู่ด้านในของขาเหนือตาตุ่มด้านในขึ้นมา 3 ชุ่น หรือใช้นิ้วทั้ง 4 นิ้ว (ชี้ กลาง นาง ก้อย) ทาบลงไป จุดจะอยู่หลังกระดูกหน้าแข้ง 

• ข้อบ่งใช้ => จุดซานอินเจียวช่วยบำรุงดูแลทั้ง 3 อวัยวะ ได้แก่ ตับ ม้าม ไต

• วิธีนวดกดจุด => ให้นวดกดคลึงเบาๆ ให้รู้สึกปวดๆ หน่วงๆ ตึงๆ 2-3 นาที หรือกดค้างไว้ 30 วินาที – 1 นาที ประมาณ 3 – 5 ครั้ง (คนท้องห้ามกดจุดนี้)

จุดหย่งเฉวียน (涌泉)

• ตำแหน่ง => แบ่งฝ่าเท้าเป็น 3 ส่วน จุดอยู่ระหว่างรอยต่อส่วนที่ 1 กับส่วนที่ 2 ของแนวยาวของฝ่าเท้า ระหว่างกระดูกนิ้วชี้เท้าและนิ้วกลางเท้า

• ข้อบ่งใช้ => จุดนี้เป็นจุดเริ่มต้นของเส้นลมปราณไต มีสรรพคุณในการบำรุงไต บำรุงสมอง เสริมสร้างสารจิง (สารจิงช่วยด้านการเจริญเติบโต และระบบสืบพันธุ์) บำรุงร่างกายให้แข็งแรง

• วิธีนวดกดจุด => กดนวดคลึง ครั้งละ 2-3 นาที ทั้ง 2 ข้าง

จุดไท่ซี (太溪)

• ตำแหน่ง => อยู่ด้านในข้อเท้า ในร่องระหว่างขอบหลังของตาตุ่มในกับขอบหน้าของเอ็นร้อยหวาย

• ข้อบ่งใช้ => บำรุงไต เบาหวาน

• วิธีนวดกดจุด => กดนวดคลึงเบาๆ ให้รู้สึกปวดๆ หน่วงๆ ตึงๆ ประมาณ 2-3 นาที วันละ 2-3 ครั้ง