สาเหตุและกลไกการเกิดโรค

• เป็นผลกระทบมาจากเสียชี่ภายนอก 

• เกิดจากอารมณ์ 

• เกิดจากการรับประทานอาหารไม่ถูกสุขลักษณะ 

• มีความไม่สมบูรณ์ พร่อง อ่อนแอมาแต่กำเนิด หรือสูงอายุ

• การกลั้นปัสสาวะเป็นเวลานาน จะทำให้เชื้อโรคเจริญเติบโตได้ดี เกิดการสะสมของแบคทีเรียซึ่งนำไปสู่การติดเชื้อได้ง่าย

• ผู้สูงอายุ เนื่องจากสุขอนามัยบริเวณอวัยวะเพศไม่ดี โดยเฉพาะคนที่ป่วยเป็นโรคที่ไม่สามารถช่วยเหลือตัวเองได้ หรือในผู้ที่ขาดคนดูแลอย่างใกล้ชิด และไม่ค่อยได้เคลื่อนไหว ดื่มน้ำน้อย ปัสสาวะจึงแช่ค้างหรือคั่งในกระเพาะปัสสาวะ เชื้อโรคและแบคทีเรียจึงเจริญเติบโตได้ดี

• สตรีมีครรภ์ เมื่ออายุครรภ์ที่เพิ่มขึ้นจะทำให้ศีรษะของทารกในท้องกดดันให้เกิดการคั่งของปัสสาวะในกระเพาะปัสสาวะ ทำให้ปัสสาวะไม่หมด เกิดปัสสาวะแช่ค้างในกระเพาะปัสสาวะ และก่อให้เกิดการติดเชื้อได้ง่าย

• การดูแลรักษาสุขอนามัยบริเวณอวัยวะเพศไม่ดี โดยเฉพาะผู้หญิงหากทำความสะอาดไม่ถูกวิธี

• ผู้ป่วยที่มีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน ผู้ป่วยที่รับประทานยากดภูมิคุ้มกัน หากควบคุมโรคได้ไม่ดี จะมีโอกาสติดเชื้อได้ง่าย

• การติดเชื้อทางเพศสัมพันธ์

• การสวนล้างช่องคลอดด้วยยาปฏิชีวนะ

• การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนในผู้หญิงวัยหมดประจำเดือน

อาการบ่งบอกกระเพาะปัสสาวะอักเสบ

    อาการแสดงที่สำคัญ คือ ปัสสาวะบ่อย แสบขัด อาจมาบ่อยมากทุกๆ 1-2 ชั่วโมงหรือกะปริบกระปรอย หรืออาจแสบขัดมาก จนไม่อยากปัสสาวะ อาจมีอาการอื่นร่วมด้วย เช่น

• ปัสสาวะไม่ค่อยสุด หยด หรือไหลซึมออกมาอีก

• รู้สึกปวดบริเวณท้องน้อย ขณะปัสสาวะสุด อาจปวดมากแบบบิดเกร็งหรืออาจปวดแบบหน่วงๆ 

• ปัสสาวะมีเลือดหยดออกมาตอนสุดหรือมีเลือดปนในน้ำปัสสาวะ

• บางรายมีอาการไข้ร่วมด้วย

• ปัสสาวะขุ่น ปัสสาวะมีกลิ่นเหม็น

• กลางคืนต้องตื่นลุกขึ้นมาปัสสาวะเกิน 2 ครั้งขึ้นไป

การจำแนกกลุ่มการรักษาทางการแพทย์แผนจีน

• เร่อหลิน (热淋) 
  • อาการทางคลินิก : ปัสสาวะบ่อย ปัสสาวะน้อยฝืด มีอาการปวดเหมือนเข็มแทง และรู้สึกร้อนเวลาปัสสาวะ มีอาการแน่นบริเวณท้องน้อยร่วมด้วย หรือมีไข้กลัวหนาว ปวดเอว ปัสสาวะเหลือง ปากขม คลื่นไส้ อาเจียน ท้องผูก ในกลุ่มอาการเร่อหลินพบมากได้ในผู้ป่วยที่มีอาการติดเชื้อระบบทางเดินปัสสาวะ 
  • ลักษณะลิ้น : ลิ้นฝ้าเหลืองเหนียว
  • ลักษณะชีพจร : ชีพจรลื่นเร็ว 
  • หลักการรักษา : ขจัดความร้อน ระบายความชื้น ขับปัสสาวะ

• สือหลิน (石淋) 
  • อาการทางคลินิก : อาการอาจเกิดขึ้นเฉียบพลัน โดยจะปวดข้างใดข้างหนึ่งบริเวณท้องหรือบริเวณเอว ปัสสาวะมีเศษทรายหรือหิน และมีอาการปวดขัดร่วมด้วย หรือขณะปัสสาวะอาจมีปัสสาวะขัดทันทีทันใด หรือมีปวดบิดในท่อปัสสาวะ ปวดเกร็งบริเวณท้องน้อย อาจมีปวดร้าวไปถึงอวัยวะสืบพันธุ์ อาจมีเลือดปะปนออกมากับปัสสาวะ กลุ่มอาการสือหลินพบมากได้ในผู้ป่วยที่มีนิ่วของระบบทางเดินปัสสาวะ
  • ลักษณะลิ้น : ลิ้นแดง ฝ้าเหลืองบาง
  • ลักษณะชีพจร : ชีพจรตึงหรือตึงเร็ว  
  • หลักการรักษา : ขจัดความร้อน สลายความชื้น ขับนิ่ว ขับปัสสาวะ

• เสวี่ยหลิน (血淋) 
  • อาการทางคลินิก : ปัสสาวะร้อน แสบขัด ปัสสาวะสีแดงเข้มหรือมีก้อนเลือดร่วมด้วย มีท้องอืดแน่น หงุดหงิด ปากขม
  • ลักษณะลิ้น : ลิ้นแดง ฝ้าเหลือง
  • ลักษณะชีพจร : ชีพจรลื่นเร็ว
  • หลักการรักษา : ขจัดความร้อน ขับปัสสาวะ ทำให้เลือดเย็น ห้ามเลือด

• ชี่หลิน (气淋) 
  • อาการทางคลินิก : ปัสสาวะฝืดขัด ปัสสาวะไม่สุด มีการปวดแน่นบริเวณท้องน้อย การเกิดโรคมีความสัมพันธ์กับอารมณ์ ความรุนแรงจะสัมพันธ์กับอารมณ์ที่เปลี่ยนแปลง
  • ลักษณะลิ้น :  ฝ้าขาว
  • ลักษณะชีพจร : ชีพจรตึง
  • หลักการรักษา : ปรับสมดุลของชี่ ขับปัสสาวะ

• เกาหลิน (膏淋) 
  • อาการทางคลินิก : ปัสสาวะขุ่นข้นเหนียวเหมือนครีม กลุ่มอาการเกาหลินแบ่งออกเป็นกลุ่มแกร่งและกลุ่มพร่อง
    • กลุ่มแกร่ง
      • อาการทางคลินิก : ปัสสาวะขุ่นข้นเหมือนนม เกิดจากการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ ปัสสาวะขุ่นข้นลักษณะเหมือนน้ำซาวข้าว ในปัสสาวะข้างบนเหมือนมีไขมันหรือน้ำมันลอยอยู่ ถ้าทิ้งไว้จะจมลงไปด้านล่าง หรือมีลักษณะเป็นก้อนผิดปกติในปัสสาวะ หรืออาจมีก้อนเลือด มีอาการปวดแสบร้อนในท่อปัสสาวะ ปัสสาวะไม่คล่อง ปากขม ปากแห้ง
      • ลักษณะลิ้น : ลิ้นแดง ฝ้าเหลืองเหนียว
      • ลักษณะชีพจร : ชีพจรนุ่มเร็ว
      • หลักการรักษา : ขจัดความร้อน ระบายความชื้น แยกแยะส่วนที่สกปรกสะอาด
    • กลุ่มพร่อง
      • อาการทางคลินิก : ที่พบบ่อยคือไตพร่อง มีอาการปัสสาวะแสบขัด มีปวดเล็กน้อย ปัสสาวะขุ่นข้น มีอาการแสดงของชี่ไตพร่อง โดยมีอาการปวดเมื่อยเอวเข่า อ่อนแรงเมื่อยล้า เวียนหัว มีเสียงดังในหู
      • ลักษณะชีพจร : ชีพจรละเอียดอ่อนแรง
      • หลักการรักษา : บำรุงไต เพิ่มแรงในการดูดรั้ง

• เหลาหลิน (劳淋) 
  • อาการทางคลินิก : ปัสสาวะไม่ขัดไม่แสบมาก อาการปวดไม่รุนแรง แต่มีสภาวะเหมือนปัสสาวะไม่สุด มีอาการเป็นๆหายๆ ถ้าทำงานหนักอาการจะกำเริบ อาการที่พบร่วมคือเมื่อยล้าอ่อนแรง ปวดเมื่อยเอวเข่า
  • ลักษณะลิ้น :  ลิ้นซีด ฝ้าบาง
  • ลักษณะชีพจร : ชีพจรละเอียดอ่อนแอ
  • หลักการรักษา : บำรุงม้าม เสริมไต  
  
  

การบำบัดรักษาทางแพทย์แผนจีน

    สยามแพทย์แผนจีนคลินิกทำการรักษาอาการปัสสาวะแสบขัดด้วยวิธีการดังนี้ 

• ทานยาสมุนไพรจีนแคปซูลผลิตจากสมุนไพรจีน 100% (ผ่านกระบวนการผลิตที่ปลอดภัย ปราศจากสารสเตียรอยด์และสารเคมี) ตามแต่ละกลุ่มอาการและสาเหตุของโรค เช่น
  • อาการปัสสาวะแสบขัดจากสาเหตุมีความร้อนความชื้นที่เซี่ยเจียว ทำให้การขับเคลื่อนชี่ของกระเพาะปัสสาวะผิดปกติ (เร่อหลิน) ทางคลินิกจะให้ทานยาสมุนไพรจีนที่มีสรรพคุณขจัดความร้อน ระบายชื้น ขับปัสสาวะ รักษาอาการปัสสาวะแสบขัด 
  • อาการปัสสาวะแสบขัดจากสาเหตุมีความร้อนความชื้นสะสมที่เซี่ยเจียว จนทำให้น้ำปัสสาวะถูกแผดเผาทำให้กลายเป็นหิน และทำให้การขับเคลื่อนชี่ของกระเพาะปัสสาวะผิดปกติ (สือหลิน) ทางคลินิกจะให้ทานยาสมุนไพรจีนที่มีฤทธิ์สรรพคุณขจัดความร้อน สลายความชื้น ขับนิ่ว ขับปัสสาวะ รักษาอาการปัสสาวะแสบขัด 

• การฝังเข็มตามกลุ่มอาการ ทำการฝังเข็มปรับสมดุลร่างกายตามแต่ละกลุ่มอาการ
  • อาการปัสสาวะแสบขัดจากเสวี่ยหลิน ทำการฝังเข็มตามจุดเส้นลมปราณที่มีสรรพคุณ ขจัดความร้อน ขับปัสสาวะ ทำให้เลือดเย็น ห้ามเลือด รักษาอาการปัสสาวะแสบขัด 
  • อาการปัสสาวะแสบขัดจากการที่ชี่ติดขัด ทำให้การขับเคลื่อนชี่ของกระเพาะปัสสาวะผิดปกติ(ชี่หลิน)  ทำการฝังเข็มตามจุดเส้นลมปราณที่มีสรรพคุณ ปรับสมดุลของชี่ ขับปัสสาวะ รักษาอาการปัสสาวะแสบขัด 

หมายเหตุ เซี่ยเจียวคือ อวัยวะภายในช่วงท้องส่วนล่าง ประกอบด้วย ไต กระเพาะปัสสาวะ ลำไส้เล็กและลำไส้ใหญ่

    

การดูแลตนเองเพื่อป้องกันอาการปัสสาวะแสบขัด

•  ดื่มน้ำอย่างน้อยวันละ 2.5-3 ลิตร จิบเรื่อยๆ ตลอดทั้งวัน
•  หลีกเลี่ยงอาหารรสจัด โดยเฉพาะ รสเค็ม และ รสหวานจากน้ำตาล
•  ออกกำลังกายสม่ำเสมอ ทำอารมณ์ให้สดชื่น ไม่เครียด
•  หลีกเลี่ยงการกลั้นปัสสาวะนานๆ โดยไม่จำเป็น
•  หลีกเลี่ยงอาหารแปรรูป และของหมักดองทุกชนิด
•  หลีกเลี่ยงชา กาแฟ เครื่องดื่มคาเฟอีน และแอลกอฮอล์
•  ลดอาหารประเภทแป้ง นม เนย ชีส และของหวาน
•  นอนก่อน 22.00 น. เพื่อให้ร่างกายได้ฟื้นฟูเต็มที่

• แตงโม ช่วยขับปัสสาวะและลดอาการปวดขัดเวลาปัสสาวะ

• สาลี่ หรือลูกแพร์ ช่วยกระตุ้นการผลิตน้ำในร่างกาย ขับปัสสาวะ และแก้อาการปัสสาวะบ่อย

• มัลเบอร์รี่ หรือลูกหม่อน บำรุงเลือด เพิ่มสารน้ำ บำรุงไต เหมาะสำหรับผู้ที่มีปัญหาไตเสื่อม ไตอ่อนแรง หรือปัสสาวะไม่ออก

• องุ่น บำรุงชี่และเลือด ช่วยขับปัสสาวะ หรือผู้ที่ปัสสาวะเป็นเลือด เป็นหยด หรือปัสสาวะไม่ออก

• สับปะรด (โดยเฉพาะแกนสับปะรด) ช่วยขับปัสสาวะ แก้อาการปัสสาวะแสบขัด นิ่วในกระเพาะปัสสาวะ นิ่วในไต และลดอาการบวมน้ำได้ดี

• ตะไคร้ มีสรรพคุณขับปัสสาวะ ขับโซเดียม ลดกรดยูริก ลดอาการบวมน้ำ และยังช่วยลดความดันโลหิตได้ด้วย

• ไหมข้าวโพด ใช้ต้มเป็นน้ำดื่ม ช่วยขับปัสสาวะ ขับสารพิษ ลดบวมน้ำ และป้องกันการสะสมของแบคทีเรียที่ทำให้เกิดการติดเชื้อ

จุดที่ 1 : จุดชี่ไห่ (气海穴)
ตำแหน่ง : จะอยู่ที่กึ่งกลางท้องใต้สะดือ 1.5 ชุ่น หรือประมาณ 2 นิ้วมือ

จุดที่ 2 : จุดกวนหยวน (关元穴)
ตำแหน่ง : จะอยู่ที่กึ่งกลางท้องน้อยใต้สะดือ 3 ชุ่น หรือประมาณ 4 นิ้วมือ (นิ้วชี้ กลาง นาง ก้อย)

จุดที่ 3 : จุดจงจี๋ (中极穴)
ตำแหน่ง : อยู่ที่กึ่งกลางท้องน้อยใต้สะดือ 4 ชุ่น ประมาณ 5 นิ้วมือ (นิ้วชี้ กลาง นาง ก้อย และนิ้วโป้ง)

จุดที่ 4 : จุดอินหลิงเฉวียน (阴陵泉穴)
ตำแหน่ง : อยู่แอ่งใต้หัวกระดูกหน้าแข้ง บริเวณด้านในของขาท่อนล่าง

วิธีนวดกดจุด
กดนวดคลึงให้รู้สึกปวดๆ หน่วงๆ ตึงๆ แต่ละจุด จุดละ 2–3 นาที วันละ 2–3 ครั้ง

จุดจู๋ซานหลี่ (足三里)

• ตำแหน่ง => จุดจู๋ซานหลี่อยู่ใต้จุดตู๋ปี๋ 3 ชุ่นหรือใช้ 4 นิ้ว (ชี้ กลาง นาง ก้อย) ทาบลงไป และห่างจากกระดูกหน้าแข้งด้านนอก 1 นิ้วมือ

• รักษาอาการ => กลั้นปัสสาวะไม่ได้ ปัสสาวะติดขัดบำรุงสุขภาพ รักษาอัมพาตใบหน้า อัมพฤกษ์ อัมพาต อาการอ่อนเพลียไม่มีแรง บำรุงม้ามกระเพาะ กรดไหลย้อน เสริมภูมิคุ้มกัน ปวดเข่า ปวดขาและเท้า หูอื้อ หวัด ไอ หอบหืด เสมหะมาก วัณโรคปอด ท้องอืดแน่น อาเจียน ท้องเสีย ท้องผูก ลำไส้อักเสบ ไส้ติ่งอักเสบ ใจสั่น แน่นหน้าอก  ตกขาว ไส้เลื่อน 

• วิธีนวดกดจุด => กดนวดคลึงให้รู้สึกปวดๆ หน่วงๆ ตึงๆ ประมาณ 2-3 นาที วันละ 2-3 ครั้ง

จุดไท่ซี

• ตำแหน่ง => อยู่กึ่งกลางระหว่างเอ็นร้อยหวาย และตาตุ่มด้านใน

• รักษาอาการ => บำรุงไต ปัสสาวะผิดปกติ ปวดเอว ปวดตามแนวกระดูกไขสันหลัง โรคปวดข้อ ปวดขา ปวดเอว ปลายเท้าเย็นและชา ขาเคลื่อนไหวได้ไม่ดี ส้นเท้าปวดบวม ปวดศีรษะ หอบ หายใจลำบาก เจ็บหน้าอก เสมหะเหนียว เจ็บคอ ปวดฟัน ใจสั่น เจ็บหัวใจ ประจำเดือนมาไม่ปกติ เสื่อมสมรรถภาพทางเพศ นอนไม่หลับ 

• วิธีนวดกดจุด => ให้นวดกดคลึงเบาๆ ให้รู้สึกปวดๆ หน่วงๆ ตึงๆ 2-3 นาที วันละ 2-3 ครั้ง