ปัสสาวะติดขัด (癃闭) หมายถึง ภาวะปัสสาวะลำบาก มีปริมาณน้ำปัสสาวะต่อวันน้อยลงอย่างเห็นได้ชัดหรือปัสสาวะออกเป็นหยด หรือในรายที่เป็นรุนแรงอาจถึงขั้นปัสสาวะไม่ออก
    กลุ่มอาการปัสสาวะติดขัดแบ่งออกเป็นสองลักษณะ

• มีปัสสาวะน้อยหรือปัสสาวะเป็นหยด เรียกว่าหลง
   
• ปัสสาวะไม่ออกหรือไม่มีปัสสาวะเลย เรียกว่า ปี้

    ซึ่งทั้งสองลักษณะนี้มีระดับความรุนแรงที่แตกต่างกัน โดยหลงสามารถเปลี่ยนไปเป็นปี้ได้ในขณะเดียวกันปี้ก็สามารถเปลี่ยนไปเป็นหลงได้เมื่ออาการทุเลาลง แต่ในทางคลินิกนั้นมักจะพบสองอาการนี้ร่วมกันและกลไกการดำเนินโรคก็คล้ายคลึงกัน ฉะนั้นจึงมักเรียกรวมกันว่า “หลงปี้” (癃闭)

สาเหตุและกลไกการเกิดโรค

• ปัจจัยภายนอกที่ก่อให้เกิดโรคโดยความร้อนชื้น ซึ่งอาจจะเกิดจากการรับประทานอาหารที่มีไขมันสูงทำให้เกิดความร้อนชื้นอุดกั้นอยู่ภายใน จากนั้นจะไหลลงไปสะสมอยู่ที่กระเพาะปัสสาวะทำให้หน้าที่ในการแปรสภาพโดยชี่ของกระเพาะปัสสาวะเกิดความผิดปกติไป หรือปัจจัยความร้อนจากภายนอกทำให้ปอดร้อนชี่ติดขัดทำให้หน้าที่ในการจัดการกระจายน้ำของปอดผิดปกติไป
• การรับประทานอาหารที่ร้อนจัดหรือเผ็ดมากเกินไป หรือการตรากตรำทำงานหนักเกินไปทำให้สารจำเป็นต่างๆไม่ถูกส่งขึ้นข้างบน ในทางตรงกันข้ามสิ่งสกปรกที่ควรต้องขับออกก็ไม่ถูกส่งลงข้างล่างแล้วก่อให้เกิดอาการหลงปี้
• เกิดจากความผิดปกติทางอารมณ์ ทำให้ชี่ของตับและม้ามติดขัดส่งผลให้ชี่ไหลเวียนไม่สะดวกทำให้ทางเดินของน้ำติดขัดไม่คล่องก่อให้เกิดอาการหลงปี้
• ความชรา หรือความเจ็บป่วยเรื้อรังทำให้ชี่ของไตพร่อง แล้วก่อให้เกิดการแปรสภาพของชี่ที่กระเพาะปัสสาวะผิดปกติทำให้เกิดอาการหลงปี้
• มีเนื้องอกหรือมีนิ่วที่กระเพาะปัสสาวะ ปิดกั้นทางเดินปัสสาวะทำให้เกิดอาการปัสสาวะลำบากหรือปัสสาวะไม่ออก

การจำแนกกลุ่มอาการตามแพทย์แผนจีน

กลุ่มอาการมีความร้อนชื้นที่กระเพาะปัสสาวะ 

• อาการทางคลินิก : ผู้ป่วยมีอาการปัสสาวะเป็นหยด ปัสสาวะไม่คล่อง ปริมาณปัสสาวะต่อวันน้อยมากร่วมกับมีอาการปวดแสบร้อนเวลาปัสสาวะ มีอาการปากขม ปากเหนียว กระหายน้ำแต่ไม่อยากดื่มน้ำ ปวดแน่นบริเวณท้องน้อย อุจจาระไม่คล่อง
    
• ลักษณะลิ้น : ลิ้นแดง ฝ้าเหลืองเหนียว
    
• ลักษณะชีพจร : ชีพจรนุ่มเร็ว
    
• หลักการรักษา : ขจัดความร้อน สลายความชื้น ขับปัสสาวะ

กลุ่มอาการมีความร้อนอุดกั้นที่ปอด

• อาการทางคลินิก : ผู้ป่วยมีอาการปัสสาวะไม่คล่องหรือปัสสาวะเป็นหยด คอแห้ง กระหายน้ำ มีภาวะหายใจติดขัดหรืออาจมีอาการไอร่วมด้วย
    
• ลักษณะลิ้น : ลิ้นแดง ฝ้าเหลืองบาง
    
• ลักษณะชีพจร : ชีพจรเร็ว
    
• หลักการรักษา : ขจัดความร้อน ระบายความร้อนที่ปอด ช่วยให้ปอดแผ่กระจายน้ำลงสู่ด้านล่าง เพิ่มการไหลเวียนทำให้ส่งน้ำลงสู่กระเพาะปัสสาวะได้

กลุ่มอาการชี่ตับติดขัด

• อาการทางคลินิก : ผู้ป่วยมีอาการปัสสาวะไม่คล่องหรือปัสสาวะออกแต่รู้สึกว่าออกไม่หมด มีอารมณ์กลัดกลุ้มอึดอัด หงุดหงิดโกรธง่าย มีอาการปวดแน่นบริเวณชายโครงสีข้างและท้อง
    
• ลักษณะลิ้น : ลิ้นแดง ฝ้าเหลืองบาง
    
• ลักษณะชีพจร : ชีพจรตึง
    
• หลักการรักษา : ทำให้ชี่ไหลเวียนคล่อง ขับปัสสาวะ

กลุ่มอาการมีสิ่งสกปรกหรือเลือดอุดกั้น

    พบในผู้ป่วยที่เป็นมะเร็งกระเพาะปัสสาวะ หรือนิ่ว หรือเกิดจากการบาดเจ็บจากการกระทบกระเทือนภายนอกหรือจากการผ่าตัด หรือเกิดจากต่อมลูกหมากโต

• อาการทางคลินิก : ผู้ป่วยมีอาการปัสสาวะออกเป็นหยดๆหรือเป็นเส้นเล็กๆ หรือเกิดการติดขัดไม่สามารถปัสสาวะได้ มีอาการปวดแน่นบริเวณท้องน้อย
• ลักษณะลิ้น : ลิ้นสีม่วงคล้ำหรือมีจุดเลือดคั่ง
    
• ลักษณะชีพจร : ชีพจรฝืด
    
• หลักการรักษา : สลายเลือดคั่ง กระจายก้อนแข็ง ขับปัสสาวะ

กลุ่มอาการชี่ของม้ามพร่อง

พบได้ในผู้สูงอายุหรือผู้ที่มีต่อมลูกหมากโต

• อาการทางคลินิก : ผู้ป่วยจะมีอาการแน่นและรู้สึกหน่วงๆ(หย่อนๆ)บริเวณท้องน้อย อยากปัสสาวะแต่ปัสสาวะไม่ออกหรือปัสสาวะมีปริมาณน้อย ปัสสาวะลำบาก เมื่อยล้า อ่อนแรง เบื่ออาหาร หายใจสั้น พูดเสียงเบา
    
• ลักษณะลิ้น : ลิ้นซีด ฝ้าบาง
    
• ลักษณะชีพจร : ชีพจรเล็ก
    
• หลักการรักษา : ส่งสารจำเป็นขึ้นสู่ด้านบน ส่งสิ่งสกปรกลงสู่ด้านล่าง บำรุงชี่ ขับน้ำ

กลุ่มอาการหยางของไตพร่อง

• อาการทางคลินิก : ผู้ป่วยมีอาการปัสสาวะไม่ออกหรือปัสสาวะเป็นหยด ไม่มีแรงในการขับปัสสาวะ สีหน้าซีดขาวไม่สดใส มีอาการขี้หนาว แขนขาเย็น ปวดเมื่อยเอวและเข่า
    
• ลักษณะลิ้น : ลิ้นซีด ฝ้าขาว
    
• ลักษณะชีพจร : ชีพจรจมเล็กไม่มีแรง 
   
• หลักการรักษา : อุ่นและบำรุงหยางของไต บำรุงชี่ ขับน้ำ

การบำบัดรักษาทางแพทย์แผนจีน

สยามแพทย์แผนจีนคลินิกทำการรักษาอาการปัสสาวะติดขัด ด้วยวิธีการดังต่อไปนี้

ทานยาสมุนไพรจีนแคปซูลผลิตจากสมุนไพรจีน 100%

ผ่านกระบวนการผลิตที่ปลอดภัย ปราศจากสารสเตียรอยด์และสารเคมี ตามแต่ละอาการ เช่น 

• กลุ่มอาการมีสิ่งสกปรกหรือเลือดอุดตัน ใช้ยาสมุนไพรที่มีสรรพคุณสลายเลือดคั่ง กระจายก้อนแข็ง ขับปัสสาวะ รักษาอาการปัสสาวะติดขัด

• กลุ่มอาการอาการชี่ของม้ามพร่อง ใช้ยาสมุนไพรที่มีสรรพคุณส่งสารจำเป็นขึ้นสู่ด้านบน ส่งสิ่งสกปรกลงสู่ด้านล่าง บำรุงชี่ ขับน้ำ รักษาอาการปัสสาวะติดขัด


ฝังเข็มตามกลุ่มอาการ

ทำการฝังเข็มปรับสมดุลร่างกายตามแต่ละกลุ่มอาการ เช่น

• กลุ่มอาการร้อนชื้นที่กระเพาะปัสสาวะ ใช้จุดฝังเข็มที่มีสรรพคุณขจัดความร้อน สลายความชื้น ขับปัสสาวะ รักษาอาการปัสสาวะติดขัด
 
• กลุ่มอาการอาการชี่ตับติดขัด ใช้จุดฝังเข็มที่มีสรรพคุณทำให้ชี่ไหลเวียนคล่อง ขับปัสสาวะ รักษาอาการปัสสาวะติดขัด

คำแนะนำจากแพทย์แผนจีน

• ไม่ควรกลั้นปัสสาวะ
   
• ดื่มน้ำสะอาดโดยใช้การจิบเรื่อยๆทั้งวันให้ได้วันละ 2 - 3 ลิตรต่อวัน
   
• หลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารรสจัด ของมัน ทอด ปิ้ง ย่าง และอาหารที่เย็นจัด เช่น น้ำแข็ง ไอศกรีม
   
• หมั่นออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ ทำจิตใจให้เบิกบานแจ่มใส
   
• งดดื่มแอลกอฮอล์
 
• ดูแลรักษาความสะอาด และสุขอนามัย ของระบบสืบพันธุ์ เพื่อป้องกันการติดเชื้อ