ไซนัสอักเสบ (sinusitis)

ในร่างกายของมนุษย์มีระบบการทำงานของร่างกายทุกระบบจะทำงานโดยสัมพันธ์กัน แต่ระบบที่มีความสำคัญมากที่สุดระบบหนึ่ง คือระบบทางเดินหายใจ

ระบบทางเดินหายใจ คือระบบในร่างกายที่ทำการแลกเปลี่ยนอากาศภายในร่างกายกับอากาศภายนอกร่างกาย คือการนำออกซิเจนเข้ามาในร่างกายและนำคาร์บอนไดออกไซด์ออกจากร่างกาย โดยมีปอดเป็นอวัยวะหลักที่ทำหน้าที่ดังกล่าว เมื่อร่างกายได้รับออกซิเจนเข้ามาในร่างกายแล้วจะเข้าไปในระบบเลือดเพื่อให้เลือดนำออกซิเจนไปตามเซลล์ และไปตามอวัยวะต่างๆของร่างกาย เช่น ไปยังหัวใจ ไปยังเซลล์สมองและระบบสื่อประสาท รวมถึงไปยังเซลล์กล้ามเนื้อตามจุดต่างๆของร่างกายอีกด้วย นอกจากนี้ยังมีส่วนช่วยในระบบเมตาบอลิซึม คือการเปลี่ยนอาหารที่ทานเข้าไปให้กลายเป็นพลังงานในร่างกาย
  หากร่างกายไม่สามารถหายใจรับออกซิเจนได้อย่างมีประสิทธิภาพ จะมีผลให้เซลล์ต่างๆไม่ได้รับออกซิเจนที่เพียงพอ จะทำให้ร่างกายแก่เร็ว อวัยวะภายในทำงานผิดปกติ โดยเฉพาะระบบการย่อยอาหารจะทำงานได้ไม่เต็มที่ทำให้การแปลงอาหารเป็นพลังงานทำได้ไม่ดีจนอาจทำให้ร่างกายได้รับพลังงานไม่เพียงพอ

ไซนัสคืออะไร

ไซนัสจัดเป็นส่วนหนึ่งในระบบทางเดินหายใจ โดยไซนัสจะมีลักษณะเป็นโพรงบริเวณรอบจมูกมีหน้าที่ในการควบคุมความชื้น และทำหน้าที่ปรับความร้อนความเย็นของอากาศที่หายใจเข้าไป จึงทำให้อากาศที่หายใจไม่ชื้นเกินไปและไม่เย็นเกินไป ไซนัสยังช่วยในการสร้างเมือกเพื่อดักจับฝุ่น และเชื้อโรคที่เข้ามาในบริเวณจมูก และขับออกมาในรูปแบบน้ำมูกและเสมหะ นอกจากนี้ไซนัสยังช่วยในการปรับเสียงพูดให้มีความคมชัด ช่วยในการรับกลิ่น อีกทั้งยังเป็นส่วนประกอบสำคัญในระบบหายใจอีกด้วย ไซนัสจะอยู่ในบริเวณต่าง ๆ ดังนี้

• ไซนัสบริเวณโหนกแก้ม 2 ข้าง (Maxillary sinus)

• ไซนัสระหว่างลูกตาบริเวณ หัวตา 2 ข้าง (ethmoid sinus)

• ไซนัสบริเวณหน้าผากใกล้กับหัวคิ้ว 2 ข้าง (frontal sinus)

• ไซนัสที่อยู่ในกะโหลกศีรษะ ใกล้ฐานสมอง (sphenoid sinus)  

สาเหตุการเกิดโรคไซนัสอักเสบ

ไซนัสอักเสบจะเกิดขึ้นต่อเมื่อโพรงจมูกเกิดการติดเชื้อโดยมากจะเกิดจากสาเหตุดังนี้

• เกิดจากการเป็นหวัดหรือเป็นภูมิแพ้ เนื่องจากผู้ที่มีอาการดังกล่าวจะมีภาวะที่ไซนัสหลั่งน้ำมูกออกมาเพื่อล้างเชื้อโรคในโพรงจมูก เมื่อเป็นนานเข้าจะทำให้เยื่อบุโพรงจมูกเกิดการบวม หรืออักเสบจนทำให้รูเปิดระบายน้ำมูกในไซนัสเกิดการตัน เมื่อเป็นนานเข้าจะทำให้เกิดอาการไซนัสอักเสบได้

• เกิดจากมีฟันกรามผุถึงโพรงรากฟัน เนื่องจากระบบทางเดินหายใจมีการเชื่อมต่อกับระบบช่องปาก และลำคอการที่ผู้ป่วยบางรายมีอาการฟันกรามผุเมื่อนานวันทำให้มีเชื้อโรคบริเวณฟันกรามซึ่งในบางกรณีเชื้อโรคเหล่านั้นได้ลามเข้าไปยังโพรงจมูกทำให้ไซนัสได้รับเชื้อโรคจนเกิดอาการไซนัสอักเสบได้
    
• เกิดอุบัติเหตุที่กระดูกบนใบหน้า เนื่องจากไซนัสอยู่บนบริเวณกระดูกบนใบหน้าการเกิดอุบัติเหตุ เช่น หน้ากระแทก กะโหลกศีรษะกระแทก อาจมีผลให้ช่องไซนัสเกิดความผิดปกติจนทำให้เกิดอาการไซนัสอักเสบได้
   
• เกิดจากการอยู่ในบริเวณย่านโรงงานอุตสาหกรรมหรือสถานที่มีมลพิษ เนื่องจากไซนัสมีหน้าที่ในการดักจับฝุ่นละอองและเชื้อโรค ดังนั้นการที่อยู่ในบริเวณที่มีมลพิษเป็นเวลานานจะทำให้ไซนัสทำงานหนักจนทำให้เกิดอาการไซนัสอักเสบได้

หากไซนัสอักเสบจะเป็นอย่างไร

• เกิดอาการโพรงจมูกตัน มีน้ำมูกภายในจมูกตลอดเวลา เนื่องจากในการดักจับเชื้อโรคของไซนัสจะมีช่องเปิดปิด เมื่อจะทำการล้างโพรงจมูกด้วยน้ำมูก ช่องปิดนี้จะปิดเพื่อชำระล้าง เมื่อล้างเสร็จแล้วจะเปิดเพื่อระบายน้ำมูกออก แต่ในกรณีที่เป็นไซนัสอักเสบโพรงนี้มักจะปิดมากกว่าเปิดทำให้เกิดอาการโพรงจมูกตันเต็มไปด้วยน้ำมูกสั่งน้ำมูกยาก
   
• เกิดอาการเสียงเปลี่ยน เนื่องจากไซนัสมีผลช่วยในการปรับเสียงพูดให้มีความชัดหากไซนัสอักเสบมักจะมีผลให้อาการโพรงจมูกตันทำให้การออกเสียงไม่ชัดเจน
 
• รับกลิ่นได้ไม่ดี เนื่องจากไซนัสมีผลในการช่วยรับกลิ่นดังนั้นเมื่อไซนัสอักเสบโพรงจมูกเกิดการตัน การรับกลิ่นจะด้อยประสิทธิภาพลงทำให้ผู้ป่วยบางรายจะได้กลิ่นน้อยมากหรือบางรายไม่ได้กลิ่นเลย
 
• เป็นโรคที่เกิดจากเชื้อโรคต่างๆได้ง่าย เนื่องจากไซนัสช่วยในการดักจับเชื้อโรคในระบบทางเดินหายใจ การที่ไซนัสอักเสบทำให้ประสิทธิภาพในการดักจับเชื้อโรคลดลงทำให้เชื้อโรคสามารถเข้ามาในร่างกายผ่านทางระบบทางเดินหายใจได้ง่าย

• ลมหายใจมีกลิ่นเหม็น เนื่องจากอาการไซนัสอักเสบจะทำให้ในจมูกมีน้ำมูกและของเสียอยู่ในโพรงจมูก และมีผู้ป่วยไม่น้อยที่ของเสียเหล่านี้ค้างอยู่ในจมูกเป็นเวลานานจนเกิดการเน่ากลายเป็นหนองจึงส่งกลิ่นออกมาผ่านทางลมหายใจและกลิ่นปาก

อาการไซนัสอักเสบเป็นอาการที่ไม่ควรทิ้งไว้หากปล่อยไว้ในระยะยาวอาจกลายเป็นอาการริดสีดวงจมูกหรือมะเร็งโพรงจมูกได้

สาเหตุการเกิดโรคในทางการแพทย์แผนจีน

    ในทางการแพทย์แผนจีนมองว่าโรคไซนัสอักเสบมีสาเหตุเกิดจากปอดได้รับลมร้อน หรือลมเย็นมากระทบทำให้เกิดความร้อนบริเวณปอด เมื่อเกิดความร้อนสะสมบริเวณปอดความร้อนดังกล่าวจะส่งผลต่อเส้นลมปราณปอดบริเวณจมูกซึ่งเป็นตำแหน่งของไซนัสทำให้เกิดการติดขัดบริเวณไซนัสเมื่อเป็นนานเข้าจะเกิดการอักเสบขึ้น อีกประการหนึ่งคือการทานอาหารที่มีรสหวานจัด มันจัดซึ่งอาหารเหล่านี้ทำให้เกิดความชื้นสะสมภายในร่างกาย ความชื้นดังกล่าวนี้จะทำให้ชี่ของตับติดขัดเป็นผลให้เกิดความร้อน และไฟในเส้นลมปราณตับและถุงน้ำดี ทำให้ชี่และเลือดคั่งนี้ไปอุดกั้นรูทวารของจมูก มีผลต่อรูเปิดของโพรงจมูกที่อยู่ด้านบน 

การวินิจฉัยแยกกลุ่มอาการโรคตามศาสตร์แพทย์แผนจีน

เกิดจากลมเย็นจากภายนอก

• อาการทางคลินิก : มีอาการคัดจมูก น้ำมูกใส จำนวนมาก ปวดเมื่อยตามตัว ไม่มีเหงื่อ กลัวหนาว
    
• ลักษณะลิ้น : ลิ้นซีด มีฝ้าขาวบาง
    
• ลักษณะชีพจร : ลอย ตึง แน่น

เกิดจากลมร้อนจากภายนอก

• อาการทางคลินิก : มีอาการคัดจมูกแต่แห้งไม่มีน้ำมูก คันจมูก ลมหายใจร้อน น้ำมูกน้อยเหลืองข้น มีไข้ กลัวลม ปวดศีรษะ เจ็บคอ คอแห้ง
    
• ลักษณะลิ้น : ลิ้นแดง มีฝ้าขาวหรือเหลืองเล็กน้อย
    
• ลักษณะชีพจร : ลอย เร็ว

เกิดจากชี่ติดขัดเลือดคั่ง

• อาการทางคลินิก : น้ำมูกเหนียวมีปริมาณมาก สีขาวหรือเหลืองข้น ความสามารถในการรับกลิ่นลดลง
    
• ลักษณะลิ้น : แดงหรือมีจุดจ้ำเลือด
    
• ลักษณะชีพจร : ตึง เล็ก ฝืด

ชี่พร่องเสียชี่ตกค้าง

• อาการทางคลินิก : คัดจมูกเรื้อรังมากบ้างน้อยบ้าง กลางคืนมีอาการมากกว่ากลางวัน น้ำมูกเหนียวแต่ใส เมื่อเจออากาศเย็นอาการจะรุนแรงขึ้น รู้สึกวิงเวียนและหนักศีรษะ
   
• ลักษณะลิ้น : แดงอ่อน  ฝ้าขาวบาง
    
• ลักษณะชีพจร : ค่อนข้างช้า 

การบำบัดรักษาทางแพทย์แผนจีน

สยามแพทย์แผนจีนคลินิกทำการรักษาอาการไซนัสอักเสบ ตามแต่ละกลุ่มอาการของโรคโดยวิธีดังนี้ 

ทานยาสมุนไพรจีนแคปซูลผลิตจากสมุนไพรจีน 100%

ผ่านกระบวนการผลิตที่ปลอดภัย ปราศจากสารสเตียรอยด์และสารเคมี ตามแต่ละอาการ เช่น  

• อาการไซนัสอักเสบตามกลุ่มอาการลมเย็นจากภายนอก ทานยาสมุนไพรจีนที่มีสรรพคุณ ขับลม ลดความเย็น บำรุงปอด รักษาอาการไซนัสอักเสบ

• อาการไซนัสอักเสบตามกลุ่มอาการลมร้อนจากภายนอก ทานยาสมุนไพรจีนที่มีสรรพคุณ ขับลม ลดความร้อน บำรุงปอด รักษาอาการไซนัสอักเสบ  

ฝังเข็มตามกลุ่มอาการ

ทำการฝังเข็มปรับสมดุลร่างกายตามแต่ละกลุ่มอาการ เช่น

• อาการไซนัสอักเสบตามกลุ่มอาการชี่ติดขัดเลือดคั่ง ทำการฝังเข็มในจุดที่มีสรรพคุณ เพิ่มการหมุนเวียนของชี่ ขจัดเลือดคั่ง บำรุงปอด รักษาอาการไซนัสอักเสบ
 
• อาการไซนัสอักเสบตามกลุ่มอาการชี่พร่อง เสียชี่ตกค้าง ทำการฝังเข็มในจุดที่มีสรรพคุณ บำรุงชี่ ขจัดเสียชี่จากภายนอก บำรุงปอด รักษาอาการไซนัสอักเสบ

การนวดกดจุดเพื่อบรรเทาและรักษาอาการไซนัสอักเสบ

• จุดอิ้นถาง (印堂穴) อยู่บริเวณกึ่งกลางระหว่างหัวคิ้วทั้งสองข้าง ใช้ปลายนิ้วกลางมือข้างที่ถนัดกดลงไปที่จุด นวดคลึงเป็นวงกลมทิศตามเข็มนาฬิกาประมาณ 1 นาที จากนั้นเปลี่ยนเป็นทิศทวนเข็มนาฬิกาอีกประมาณ 1 นาที แล้วใช้นิ้วหัวแม่มือทั้งสองข้างลากจากหว่างคิ้วไปยังหางคิ้วพร้อมๆกันประมาณ 10 ครั้ง และลากจากหว่างคิ้วไปจรดไรผมบริเวณหน้าอีก 10 ครั้ง จุดอิ้นถางช่วยกระตุ้นการไหลเวียนเลือดบริเวณใบหน้าส่วนบนและดวงตา ลดริ้วรอยหน้าผากและหว่างคิ้วได้ดี ช่วยป้องกันและรักษาอาการไซนัสอักเสบ นอกจากนี้ยังช่วยสงบจิตใจ ทำให้ความดันโลหิตลดลงและทำให้นอนหลับสบายอีกด้วย
 
• จุดซื่อป๋าย (四白穴) อยู่บริเวณโหนกแก้มแนวเดียวกับกึ่งกลางของลูกตาดำในแต่ละข้างพอดี สังเกตว่าเมื่อกดลงไปจะมีรอยบุ๋มของกระดูกโหนกแก้ม ใช้ปลายนิ้วกลางและนิ้วนางทั้งสองข้างนวดคลึงเป็นวงกลมบริเวณจุดประมาณ 2 นาที ซื่อป๋ายเป็นจุดแห่งความงามบนใบหน้า จะช่วยให้การกำจัดของเสียใต้ผิวหนังบริเวณใบหน้าได้รับการกระตุ้น ทำให้ผิวหน้ามีสีเลือดฝาดแลดูสุขภาพดี นอกจากนี้ยังอยู่ตรงกับโพรงอากาศข้างจมูก จึงช่วยป้องกันและรักษาไซนัสอักเสบได้เป็นอย่างดีอีกด้วย
 
• จุดอิ๋งเซียง (迎香穴) อยู่บริเวณข้างปีกจมูกทั้งสองข้าง ใช้ปลายนิ้วที่ถนัดกดหนักสลับเบาประมาณ 10 ครั้ง จากนั้นถูขึ้นลงบริเวณจุดถึงด้านข้างกึ่งกลางจมูก จะช่วยลดอาการคัดจมูก น้ำมูกไหล หวัดได้เป็นอย่างดี ช่วยรักษาและป้องกันไซนัสอักเสบ ภูมิแพ้อากาศได้

    

คำแนะนำจากแพทย์แผนจีน

• ควรออกกำลังกายเป็นประจำวันละประมาณ 30 นาที แต่ไม่หักโหม เพื่อให้ร่างกายเกิดความแข็งแรง เสริมสร้างภูมิต้านทาน
    
• นอนพักผ่อนให้เพียงพอควรนอนให้ได้วันละ 8 ชั่วโมง ไม่ควรนอนเกิน 22.00 น. เพื่อให้ร่างกายสามารถซ่อมแซมตัวเอง และฆ่าเชื้อโรคระหว่างช่วงที่นอนหลับ
   
• รับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่เพื่อให้ร่างกายมีสารอาหารเพียงพอที่จะทำการเสริมสร้างร่างกาย และทำการขจัดเชื้อโรคและสารพิษ
   
• หลีกเลี่ยงการดื่มแอลกอฮอลล์และสูบบุหรี่ เพื่อให้ร่างกายสามารถทำงานได้เต็มที่
   
• หลีกเลี่ยงสภาพแวดล้อมที่เป็นพิษ มลพิษทางอากาศ ควันบุหรี่ และกลิ่นที่ผิดปกติ โดยควรเลือกอยู่ในสถานที่ที่มีอากาศถ่ายเทสะดวก ไม่มีฝุ่นละออง ไม่มีเกสรดอกไม้ที่ก่อให้เกิดอาการแพ้
   
• หลีกเลี่ยงการว่ายน้ำ ดำน้ำหรือกระโดดน้ำ เมื่อมีอาการคล้ายหวัดกำเริบ
 
• หลีกเลี่ยงภาวะอุณหภูมิแปรเปลี่ยนฉับพลัน