ตับ จัดเป็นอวัยวะภายในของร่างกายอยู่บริเวณท้องซีกขวาบนใต้กระบังลม มีลักษณะนุ่ม ผิวสีชมพูอมน้ำตาล ทำหน้าที่ในการเก็บสารพิษต่างๆในร่างกาย และทำการขับสารพิษเหล่านั้นออกมา ช่วยในการสังเคราะห์โปรตีนและสร้างสารต่างๆในการช่วยย่อยอาหาร ตับจึงเป็นอวัยวะที่สำคัญอย่างมาก ดังนั้นการดูแลตับจึงเป็นเรื่องที่สำคัญอย่างยิ่ง

ตับในทรรศนะแพทย์แผนจีน

• ควบคุมการไหลเวียนของลมปราณในร่างกาย เมื่อลมปราณไหลเวียนได้ดีจะทำให้การไหลเวียนของสารน้ำและเลือดดีตามไปด้วย นอกจากนี้หากเลือดลมไหลเวียนดีจะมีผลให้จิตใจแจ่มใสสดชื่น
 
• ทำหน้าที่เก็บรักษาและควบคุมปริมาณเลือดไปยังจุดต่างๆของร่างกาย โดยเมื่อร่างกายพักผ่อนเลือดจะไหลกลับมาสะสมในตับ เพื่อสะสมเตรียมไว้ใช้ในยามเคลื่อนไหวหรือยามร่างกายต้องใช้เลือดในกิจกรรมต่างๆ 
 
• ตับกำหนดเส้นเอ็นและเล็บ เพราะต้องอาศัยเลือดมาหล่อเลี้ยง หากตับผิดปกติหรือเลือดไม่เพียงพอจะทำให้เส้นเอ็นเกิดการยึดตึง เล็บแห้งเปราะบาง
 
• ตาเป็นประตูของตับ เพราะเส้นลมปราณของตับเชื่อมต่อกับเนื้อเยื่อสำคัญบริเวณตากับสมอง หากตับผิดปกติมีผลให้ตาแห้ง ตาไม่สู้แสง ไม่สู้ลม ในบางกรณีตาจะบวมและปวดตา

• ตับสัมพันธ์กับถุงน้ำดี หากตับผิดปกติจะมีการเปลี่ยนแปลงทางร่างกายและอารมณ์ เช่น โกรธง่าย ปวดแน่นสีข้าง เป็นตะคริว จุกลิ้นปี่เพราะพลังตับถูกขัดขวาง

ไขมันพอกตับหรือไขมันเกาะตับ

    ปัจจุบันพบผู้ที่มีภาวะไขมันพอกตับเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง อีกทั้งยังมีแนวโน้มพบผู้ป่วยในวัยที่อายุน้อยลง จากเดิมที่มักพบในวัยกลางคนหรือผู้สูงอายุ สาเหตุส่วนหนึ่งเกิดจากวิถีชีวิตของผู้คนในยุคปัจจุบันที่เปลี่ยนแปลงไปและขัดกับธรรมชาติของร่างกาย เช่น ในอดีตเมื่อพระอาทิตย์ตกและไม่มีแสงสว่าง ผู้คนมักกลับเข้าบ้านและเข้านอน แต่ในปัจจุบัน แม้จะมืดแล้ว หลายคนก็ยังไม่นอน บางคนอาจนอนดึกจนถึงเช้าของวันถัดไป

    ความเครียดและความกดดันจากการใช้ชีวิต เช่น ความเครียดจากการเรียน การสอบ การทำงาน การประชุม หรือแม้แต่การเดินทางบนท้องถนน เมื่อร่างกายพักผ่อนไม่เพียงพอและต้องเผชิญกับความเครียดเป็นเวลานาน จะทำให้ตับต้องทำงานหนักขึ้นในการกำจัดของเสียและสารพิษ หากตับไม่สามารถกำจัดหรือระบายสารเหล่านี้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ก็อาจเกิดการสะสมและส่งผลเสียต่อการทำงานของตับในระยะยาว

    นอกจากการพักผ่อนและความเครียดแล้ว พฤติกรรมการรับประทานอาหารก็เป็นอีกปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดภาวะไขมันพอกตับ จากที่กล่าวไว้ตอนต้นว่าตับมีหน้าที่ในการเก็บสารพิษต่างๆในร่างกาย เนื่องด้วยอาหารในปัจจุบันเต็มไปด้วยสารปนเปื้อน เช่น ผักผลไม้ที่มียาฆ่าแมลงเจือปนอยู่ เนื้อสัตว์ที่เต็มไปด้วยสารเร่งการเจริญเติบโต โดยเฉพาะอาหารสำเร็จรูปต่างๆ ขนมขบเคี้ยวต่างๆเต็มไปด้วยสารปรุงแต่งรสชาติและเต็มไปด้วยไขมันชนิดต่างๆ ยังมีอาหารจำพวกนมเทียมต่างๆ เช่น ครีมเทียม นมข้นหวาน ซึ่งหากดูส่วนผสมดีๆจะประกอบด้วยน้ำมันและสารปรุงแต่งให้มีกลิ่นคล้ายนม ซึ่งสารต่างๆเหล่านี้เมื่อทานเข้าไปจะไปรวมไว้ที่ตับ
 จากปัจจัยเหล่านี้จึงไม่แปลกใจว่าทำไมคนในยุคนี้จึงมีภาวะไขมันพอกตับและเป็นโรคตับมากขึ้นเรื่อยๆ แม้ว่าตับจะมีความสามารถฟื้นฟูและขับพิษด้วยตัวเองได้แต่หากได้รับสารพิษในปริมาณมากรวมถึงการพักผ่อนที่ไม่เพียงพอก็จะนำมาซึ่งปัญหาเรื่องตับได้

ไขมันพอกตับคืออะไร

    ไขมันพอกตับหรือไขมันเกาะตับ คือ การที่ไขมันได้เข้าไปแทรกอยู่ในเซลล์ตับส่งผลให้ตับทำงานได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ เช่น ทำให้ผลิตอินซูลินได้ไม่เพียงพอ ทำให้ตับขจัดสารพิษในร่างกายได้ไม่เต็มที่ เป็นต้น โดยการเกิดไขมันพอกตับเกิดได้ 2 สาเหตุหลักคือ

   - โรคไขมันพอกตับที่มีสาเหตุจากการดื่มแอลกอฮอล์ (Alcoholic fatty liver disease , AFLD) กลไกการเกิดโรค เมื่อผู้ป่วยดื่มสุราหรือเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ ตับจะทำการขับแอลกอฮอล์ออกจากร่างกาย หากดื่มแอลกอฮอล์บ่อยครั้งเป็นเวลานาน ตับจะทำงานหนักเพื่อขับแอลกอฮอล์ เมื่อตับทำงานหนักเป็นเวลานานย่อมส่งผลให้ตับอักเสบ เป็นผลให้การขับสารพิษในร่างกาย รวมถึงทำให้การย่อย และกำจัดไขมันทำได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ ส่งผลให้เกิดการสะสมของไขมันจนเป็นผลให้เกิดไขมันพอกตับได้ ซึ่งความรุนแรงของโรคกรณีนี้จะเกิดจากระยะเวลาการดื่มแอลกอฮอล์ และความเข้มข้นของแอลกอฮอล์ที่ดื่ม

    - โรคไขมันพอกตับที่ไม่ได้มีสาเหตุจากการดื่มแอลกอฮอล์ (Non-alcoholic fatty liver disease, NAFLD) โดยทั่วไปเกิดจากการที่ร่างกายได้รับอาหารที่มีไขมันมากหรือได้รับอาหารในปริมาณที่มากเกินไป ร่างกายจะไม่สามารถขจัดอาหารและไขมันส่วนที่เกินมาได้ ทำให้ร่างกายนำอาหารไปสะสมในอวัยวะต่างๆของร่างกายรวมถึงไปสะสมในตับ เมื่อตับมีไขมันพอกตับเป็นจำนวนมากทำให้การเผาผลาญไขมันเกิดการทำงานผิดปกติ แทนที่ไขมันจะถูกขับออกก็เอามาสะสมที่ตับเพิ่มขึ้นไปอีกจนทำให้เกิดภาวะไขมันพอกตับ ผู้ป่วยกลุ่มนี้มักเป็นกลุ่มโรคทางเมตาบอลิก คือ โรคอ้วน โรคเบาหวานหรือภาวะดื้ออินซูลิน และไขมันในเลือดสูงร่วมด้วย นอกจากนี้ภาวะผิดปกติทางโภชนาการ เช่น การอดอาหาร ขาดโปรตีน การให้อาหารทางหลอดเลือด การผ่าตัดตัดต่อลำไส้ การลดน้ำหนักอย่างรวดเร็ว ปัจจัยทางพันธุกรรม ยาบางชนิด ก็อาจเหนี่ยวนำให้เกิดโรค NAFLD

โรคไขมันพอกตับ แบ่งระยะการดำเนินโรคได้เป็น 4 ระยะ ได้แก่

• ระยะแรก เป็นระยะมีไขมันก่อตัวอยู่ในเนื้อตับซึ่งไม่ได้ก่อให้เกิดผลใดๆ กล่าวคือ ไม่มีการอักเสบหรือพังผืดเกิดขึ้นในตับ
 
• ระยะที่สอง เป็นระยะที่เริ่มมีอาการอักเสบของตับ ในระยะนี้หากไม่ควบคุมดูแลให้ดีและปล่อยให้การอักเสบดำเนินไปเรื่อยๆเกินกว่า 6 เดือนจะกลายเป็นตับอักเสบเรื้อรัง
   
• ระยะที่สาม การอักเสบรุนแรงก่อให้เกิดพังผืดในตับ เซลล์ตับค่อยๆถูกทำลายลง
 
• ระยะที่สี่ เซลล์ตับถูกทำลายไปมากตับไม่อาจทำงานได้ตามปกติอีกต่อไป อาจทำให้เกิดภาวะตับแข็งและอาจกลายเป็นมะเร็งตับ

ปัจจัยเสี่ยงของโรคไขมันพอกตับ

• โรคที่เกี่ยวกับ metabolic syndrome เช่นโรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง โรคไขมันในเลือดสูง เป็นต้น ซึ่งโรคเหล่านี้มีผลให้การย่อยน้ำตาลและไขมันลดลง ซึ่งผลที่เกิดขึ้นทำให้ร่างกายเก็บสะสมส่วนที่ย่อยออกไปไม่ได้นานเข้าจะสะสมลงที่ตับทำให้เกิดไขมันพอกตับได้
• น้ำหนักตัวเกินและโรคอ้วน (Overweight and obesity) โดยส่วนมากคนที่มีน้ำหนักมากเกินไปมักจะมีไขมันสะสมในร่างกายเป็นจำนวนมาก ซึ่งหากไม่กำจัดออกนานเข้าไขมันส่วนเกินจะไปสะสมที่ตับจึงเกิดอาการไขมันพอกตับได้
• การดื่มสุรามากไป ทำให้ตับทำงานหนักมากเกินไป ในระยะยาวจะทำให้การขจัดไขมันในร่างกายเกิดการรวน ทำให้เกิดไขมันพอกตับได้
• เป็นผลข้างเคียงจากการใช้ยาบางชนิด เช่น ยาเคมีบำบัดรักษาโรคมะเร็ง ยาปฏิชีวนะบางชนิด ยาในกลุ่มสเตียรอยด์ ยาต้านไวรัสบางชนิด ยาต้านฮอร์โมนบางชนิดหรือยาพาราเซตามอลในปริมาณสูงอย่างต่อเนื่อง เพราะยาเหล่านี้มีผลข้างเคียงต่อตับทำให้ตับต้องทำงานหนักในการขจัดสารพิษในระยะยาวจะเกิดไขมันพอกตับได้
• ทานอาหารที่ให้พลังงานสูงเป็นประจำ รวมทั้งไขมัน โปรตีน คาร์โบไฮเดรต อาหารเหล่านี้หากร่างกายนำไปใช้ไม่หมด อาหารเหล่านี้จะถูกนำไปเก็บในรูปของไขมันหากสะสมมากเข้าจะทำให้เกิดไขมันพอกตับได้

    

โรคไขมันพอกตับมีอาการอย่างไร ?

    ผู้ป่วยไขมันพอกตับกว่า 50% ไม่แสดงอาการโดยเฉพาะในกลุ่มที่เป็นไขมันพอกตับระยะแรก แต่ถ้าปล่อยไว้ ภาวะไขมันพอกตับก็จะรุนแรงขึ้น ผู้ป่วยอาจมีอาการต่างๆดังนี้ 

• รู้สึกอึดอัดหรือปวดแน่นบริเวณชายโครงด้านขวา
 
• เบื่ออาหาร รู้สึกท้องอืดท้องเฟ้อคล้ายอาหารไม่ย่อย 
 
• ท้องผูกหรือท้องเสียเป็นประจำ
• อ่อนเพลียง่าย ไม่มีเรี่ยวแรง
 
• ในรายที่รุนแรงอาจมีอาการดีซ่าน (ผิวเหลืองและตาเหลือง) หรือคลื่นไส้อาเจียน
 
• ตรวจพบค่าเอ็นไซม์ตับ SGPT, SGOT สูงขึ้น (แสดงว่าตับมีการอักเสบ)
 
• ระดับคอเลสเตอรอลและไตรกลีเซอไรด์ในเลือดสูง

แต่อย่างไรก็ตามระดับความรุนแรงของไขมันพอกตับไม่อาจวัดด้วยระดับความรุนแรงหรือจำนวนมากน้อยของอาการ เนื่องจากบ่อยครั้งไขมันพอกตับจนเป็นตับแข็งแล้วผู้ป่วยก็ยังไม่รู้สึกมีอาการผิดปกติ

การวินิจฉัยโรคไขมันพอกตับ

• การตรวจเลือด

• การตรวจอัลตราซาวด์
 
• การตรวจคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า

• การเจาะชิ้นเนื้อตับมาตรวจ
 
• การตรวจระดับความแข็งแรงของตับและวัดปริมาณไขมันพอกตับด้วยเครื่อง FibroScan

ไขมันพอกตับในทรรศนะแพทย์แผนจีน

    ตับเป็นอวัยวะที่แข็งแรง สงบนิ่ง ตับเปรียบเสมือนทหารที่ทำงานไม่หยุดนิ่ง เป็นโรงงานขับพิษขนาดใหญ่ของร่างกาย ทำหน้าที่หลายอย่าง ตามตำราแพทย์แผนจีนตับไม่เพียงแต่ช่วยเผาผลาญ ผลิตน้ำดีและขับพิษ หากแต่ยังทำหน้าที่ควบคุมการระบายพลังชี่ ก่อเกิดหยางชี่ กักเก็บและปันเลือด แพทย์แผนจีนได้จัดไขมันพอกตับให้อยู่ในกลุ่มโรคของอาการปวดแน่นชายโครง (肋痛) และระบบการย่อยและการดูดซึมอาหารโดยเฉพาะไขมันบกพร่อง (物肪)

สาเหตุหลักของอาการไขมันพอกตับ

• การรับประทานอาหารหวานมันและดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป จนเกิดความชื้นความร้อนสะสมในตับและถุงน้ำดี จนทำให้ตับกลายเป็นก้อน
• ระบบของกระเพาะอาหารและม้ามมีการย่อยดูดซึมและลำเลียงผิดปกติ ทำให้ของเสียความชื้นตกค้าง นานเข้าจะกลายเป็นไฟ (ความร้อนชื้น)
• พักผ่อนมากเกินไป ไม่ได้ออกแรง เป็นคนชอบนอน ชอบสบาย ทำให้เลือดลมไหลเวียนไม่สะดวก เหนื่อยเพลีย อ้วนเกินไป ทำให้การทำงานของม้ามกระเพาะถดถอย เกิดการสั่งสมจนล้นเกิน จนเกิดไขมันพอกตับ
• อารมณ์ที่แปรปรวน ความเครียด ความกังวล ความกดดัน หงุดหงิดโมโหง่าย ทำให้ชี่ของตับสับสน ความกังวลทำให้ชี่ของม้ามสับสน ทั้งสองอย่างสะสมนานไป ชี่ทั่วร่างกายก็สับสนทำให้ติดขัด เมื่อชี่ติดขัดนานๆก็สามารถทำให้เกิดเลือดคั่ง เลือดหนืดข้น ชี่ม้ามไม่สามารถลำเลียงได้เกิดเสมหะไปพอกที่ตับ
• โรคเรื้อรังต่างๆอาจเป็นโรคที่เป็นอยู่เดิม เช่น มีประวัติเป็นโรคเบาหวาน ความดัน โรคหัวใจ โรคอ้วน เป็นต้น ผลข้างเคียงของยาก็ล้วนทำให้เกิดไขมันสะสมในตับได้ 

การจำแนกกลุ่มอาการตามแพทย์แผนจีน

ชี่ตับอุดกั้น (肝郁气滞证)

• ลักษณะอาการ : มักพบอาการปวดแน่นชายโครงสีข้าง เคลื่อนที่ไปมาไม่แน่นอน อาการมักมีการเกี่ยวข้องกับอารมณ์ เรอบ่อย ในผู้หญิงมักพบอาการปวดแน่นเต้านม ประจำเดือนมาไม่ปกติ ปวดประจำเดือน หรือมีภาวะขาดประจำเดือน 
     
• ลักษณะลิ้น : ลิ้นฝ้าบาง 
     
• ลักษณะชีพจร : ชีพจรตึง 
     
• หลักการรักษา : ระบายตับ ปรับการไหลเวียนของชี่ รักษาอาการไขมันพอกตับ

ม้ามสูญเสียการลำเลียงสารอาหาร (脾失健运证)

• ลักษณะอาการ : รับประทานอาหารได้น้อย แน่นท้อง ถ่ายเหลว หลังรับประทานอาหารหรือหลังทานอาหารอิ่มจะมีอาการปวดแน่น ร่างกายทรุดโทรม อ่อนเพลียไม่มีแรง ไม่ค่อยอยากพูด รูปร่างซูบผอมหรืออ้วน บวม สีหน้าซีดเหลืองหรือเหลืองอ่อน 
     
• ลักษณะลิ้น : ลิ้นซีดฝ้าขาว 
     
• ลักษณะชีพจร : ชีพจรช้าหรืออ่อนแอ 
     
• หลักการรักษา : บำรุงม้ามกระเพาะอาหาร ปรับการไหลเวียนของชี่ ช่วยการลำเลียงสารอาหารให้ไปหล่อเลี้ยงร่างกาย รักษาอาการไขมันพอกตับ

ความร้อนความชื้นสะสมภายใน (湿热内蕴证)

• ลักษณะอาการ : ปวดชายโครงสีข้าง ปากขม แน่นท้อง คลื่นไส้ เบื่ออาหารประเภทของมัน คอแห้ง กระหายน้ำ ปัสสาวะเหลืองเข้ม อุจจาระแห้งแข็ง
• ลักษณะลิ้น : ลิ้นแดง ฝ้าเหลืองเหนียว 
     
• ลักษณะชีพจร : ชีพจรตึงลื่นเร็ว 
     
• หลักการรักษา : ขับระบายความร้อน ความชื้น รักษาอาการไขมันพอกตับ

เสมหะสกปรกคั่งอุดกั้น (痰浊瘀阻证)

• ลักษณะอาการ : ปวดแน่นชายโครงสีข้างทั้ง 2 ข้างและมีอาการปวดแน่นกระเพาะอาหาร ปวดแบบเข็มแทง คลื่นไส้อยากอาเจียน เบื่ออาหาร ถ่ายเหลว
• ลักษณะลิ้น : ลิ้นซีดหรือคล้ำ ฝ้าขาวเหนียวและเขรอะ 
     
• ลักษณะชีพจร : ชีพจรตึงลื่น 
     
• หลักการรักษา : ปรับสมดุลกระเพาะอาหาร ขับความร้อน ความชื้น ขับเสมหะ สลายความคั่ง รักษาอาการไขมันพอกตับ

การบำบัดรักษาทางแพทย์แผนจีน

ทานยาสมุนไพรจีนแคปซูลผลิตจากสมุนไพรจีน 100%

ผ่านกระบวนการผลิตที่ปลอดภัย ปราศจากสารสเตียรอยด์และสารเคมี ตามแต่ละกลุ่มอาการ เช่น 

• กลุ่มอาการชี่ตับอุดกั้น รับประทานยาสมุนไพรจีนที่มีสรรพคุณระบายตับ ปรับการไหลเวียนของชี่ รักษาอาการไขมันพอกตับ

• กลุ่มอาการม้ามสูญเสียการลำเลียงสารอาหาร รับประทานยาสมุนไพรจีนที่มีสรรพคุณบำรุงม้ามกระเพาะอาหาร ปรับการไหลเวียนของชี่ ช่วยการลำเลียงสารอาหารให้ไปหล่อเลี้ยงร่างกาย รักษาอาการไขมันพอกตับ

ฝังเข็ม 

ทำการฝังเข็มปรับสมดุลร่างกายตามแต่ละกลุ่มอาการ เช่น

• กลุ่มอาการความร้อนความชื้นสะสมภายใน ใช้จุดฝังเข็มที่มีสรรพคุณขับระบายความร้อน ความชื้น รักษาอาการไขมันพอกตับ

• กลุ่มอาการเสมหะสกปรกคั่งอุดกั้น ใช้จุดฝังเข็มที่มีสรรพคุณปรับสมดุลกระเพาะอาหาร ขับความร้อน ความชื้น ขับเสมหะ สลายความคั่ง รักษาอาการไขมันพอกตับ

การฟื้นฟูตับและกดจุดด้วยตนเอง

• นวดบริเวณใต้ชายโครงขวาเป็นที่ของตับ เราสามารถใช้ฝ่ามือลูบบริเวณนี้ไปมา10 ครั้ง ทุกวัน
 
• กดจุดปรับสมดุลของตับที่จุดไท่ชง อยู่บริเวณง่ามนิ้วโป้งเท้ากับนิ้วชี้เท้าขึ้นมาทางข้อเท้าประมาณ1นิ้ว กดบ่อยๆเป็นประจำจะช่วยฟื้นฟูสมรรถภาพตับ
   
• ใช้กำปั้นทุบด้านในของขาตั้งแต่ตาตุ่มขึ้นถึงเข่า 36 ครั้ง และทุบขาด้านนอกจากตาตุ่มนอกจนถึงเข่า 36 ครั้ง สามารถทำกับขาได้ทั้ง 2 ข้าง
   
• นำเก๋ากี้ 10 กรัม เก๊กฮวย 3-4 ดอก ชงเป็นชาดื่ม ช่วยบำรุงตับและตา

คำแนะนำจากแพทย์แผนจีน

• งดดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์
   
• ออกกำลังกายวันละ 30 นาที
 
• ควบคุมน้ำหนัก

• รับประทานอาหารเพื่อสุขภาพเพิ่มผัก ผลไม้ และธัญพืช เลี่ยงของมัน ทอด ปิ้ง ย่าง
 
• หลีกเลี่ยงยาที่มีผลต่อตับ
 
• พักผ่อนให้เพียงพอ ผ่อนคลายอารมณ์