โรคลมชัก (elipepsy ,痫病)

    โรคลมชัก เกิดจากการรบกวนของกระแสไฟฟ้าในสมองที่ไม่สามารถควบคุมได้ ก่อให้เกิดการเคลื่อนไหว ความรู้สึกหรือพฤติกรรมที่อาจเปลี่ยนแปลงไป โดยอาจรู้ตัวหรือไม่รู้ตัวขณะเกิดอาการลมชัก อาการลมชักมีหลายประเภทขึ้นอยู่กับระดับความรุนแรงและบริเวณที่เกิดความผิดปกติของกระแสไฟฟ้าในสมอง โดยปกติอาการชักจะกินเวลาตั้งแต่ 30 วินาทีจนถึง 2 นาที หากอาการชักดำเนินไปเป็นเวลานานกว่า 5 นาทีจำเป็นต้องได้รับความช่วยเหลือทางการแพทย์ฉุกเฉิน อาการลมชักอาจเกิดขึ้นหลังจากการเกิดโรคหลอดเลือดสมอง มีก้อนเนื้อผิดปกติ มีแผลหรือเลือดออกในสมอง การบาดเจ็บที่ศีรษะ หรือการติดเชื้อ ผู้เป็นโรคตับ โรคไต ความผิดปกติของสมดุลเกลือแร่ ได้รับยาหรือสารพิษ 

อาการของโรคลมชัก

    อาการของโรคลมชัก มีอาการดังนี้

• การสูญเสียสติและการรับรู้
• การเคลื่อนไหวของแขนและขากระตุกโดยไม่สามารถควบคุมได้
• ความสับสน มึนงงและเหม่อลอยชั่วคราว
  

อาการชักที่มักพบได้บ่อย สามารถแบ่งเป็น 2 กลุ่มใหญ่

• อาการชักทั้งตัว (Generalized seizures) เกิดจากการส่งสัญญาณคลื่นไฟฟ้าจากส่วนลึกของสมองผิดปกติกระจายไปทั่วสมอง ไม่พบความผิดปกติที่เห็นได้ในเนื้อสมอง เชื่อว่าพันธุกรรมมีส่วนเกี่ยวข้อง อาการที่เกิดขึ้นมีหลากหลายรูปแบบตามประเภทของการชัก เช่น เกร็ง กระตุก เหม่อลอย สูญเสียการตึงตัวของกล้ามเนื้อทันทีและล้มลงโดยไม่มีการเกร็งกระตุก ผู้ป่วยส่วนใหญ่มักมีอาการเกร็งกระตุกหมดสติทันทีทันใด กล้ามเนื้อลำตัวและแขนขาเกร็ง หยุดหายใจชั่วขณะ หน้าเขียว กัดลิ้น ปัสสาวะราด และหลับไป เมื่อตื่นรู้ตัวจะมีอาการปวดเมื่อยตามตัว เพลีย ปวดศีรษะ บางรายขณะที่ยังไม่ตื่นก็จะเกิดอาการชักซ้ำ ผู้ป่วยส่วนใหญ่ที่มีอายุน้อย ในบางรายจะแสดงอาการเหม่อลอยเป็นพักๆ ไม่มีอาการเกร็งกระตุกหรือหมดสติ ซึ่งเป็นอาการชักอีกรูปแบบหนึ่งและมักจะมีอาการไม่กี่วินาที

• อาการชักเฉพาะที่ (Partial seizures/Focal seizures) เกิดจากจุดกำเนิดสัญญาณคลื่นไฟฟ้าที่ผิดปกติเฉพาะบริเวณจํากัด จากเนื้อสมองไม่ใช่แกนสมอง อาการชักที่เกิดจะแตกต่างกันขึ้นอยู่กับตำแหน่งของสัญญาณคลื่นไฟฟ้าที่ผิดปกติบนผิวสมอง เช่น
  • กระตุกใบหน้า มุมปาก แขนหรือขา
  • ชาหรือรู้สึกเหมือนถูกเข็มตำที่แขนขาเป็นพักๆ  
  • เห็นแสงสว่างหรือเห็นเป็นรูปร่าง เห็นภาพหลอน
  • ได้รับกลิ่นและรสผิดไปจากปกติ หูได้ยินเสียงแว่ว
  • อาการทางระบบประสาทอัตโนมัติ เช่น ปวดท้อง ใจสั่น ใจหวิว เหงื่อออก
  • ทั้งนี้มีผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการชักเฉพาะที่ก่อน จากนั้นจึงกระจายกลายเป็นอาการชักทั้งตัว

• อาการลมชักที่มีผลต่อทุกส่วนของสมอง หรือลมบ้าหมู
      อาการชักประเภทนี้เกิดขึ้นเมื่อกระแสไฟฟ้าทำงานผิดปกติและส่งผลกระทบต่อทุกพื้นที่ของสมอง อาการลมชักประเภทนี้สามารถแบ่งได้หลายชนิด ได้แก่
  • ลมชักชนิดเหม่อ (Absence seizures) อาการลมชักชนิดเหม่อมักพบในเด็ก อาจทำให้เกิดการสูญเสียการรับรู้ และการเคลื่อนไหวของร่างกายบางอย่าง เช่น การขยับริมฝีปาก หรือกะพริบตา
  • อาการชักแบบชักกระตุกและเกร็ง (Tonic-clonic Seizures) โดยปกติจะทำให้เกิดอาการกล้ามเนื้อแข็งรวมถึง หลัง แขน และขา ซึ่งอาจทำให้ล้มได้
  • อาการชักแบบกล้ามเนื้ออ่อนแรง (Atonic Seizures) อาการชักชนิดนี้ อาจทำให้สูญเสียการควบคุมกล้ามเนื้อและนำไปสู่การหมดสติ และล้มลงอย่างกะทันหัน
  • อาการชักเกร็งกระตุกทั้งตัว (Clonic seizure) อาการชักชนิดนี้มักทำให้เกิดการกระตุกซ้ำๆ และเคลื่อนไหวเป็นจังหวะโดยเฉพาะที่คอ ใบหน้า และแขน
  • อาการชักสะดุ้ง (Myoclonic seizures) ผู้ที่มีอาการชักสะดุ้งมักจะมีอาการกระตุกของแขนและขาอย่างกะทันหัน
  • อาการชักเกร็งกระตุกทั้งตัว (Tonic-clonic seizure) อาการชักนี้อาจทำให้คนไข้มีปัญหามากที่สุดโดยอาจสูญเสียสติ ร่างกายเกิดอาการแข็ง และสั่น กัดลิ้น หรือสูญเสียการควบคุมกระเพาะปัสสาวะ
    

• อาการที่คล้ายลมชัก ได้แก่
  • เป็นลมหรือหมดสติ
  • อาการนำของอัมพฤกษ์
  • อาการน้ำตาลในเลือดต่ำ
    
  
  • 
    

สาเหตุของโรคชัก

• ความผิดปกติทางด้านโครงสร้างสมอง สาเหตุจากรอยโรคในสมองได้แก่ มีแผลเป็นที่ฮิปโปแคมปัส (สมองส่วนที่เกี่ยวข้องกับความจำ) มีเนื้องอกสมอง เส้นเลือดสมองผิดปกติ หลังการได้รับบาดเจ็บทางสมอง การขาดออกซิเจนหลังคลอดจากการคลอดลำบาก
• พันธุกรรม ได้แก่ กลุ่มอาการที่เด่นชัดและเริ่มเกิดโรคลมชักตามอายุ ความผิดปกติทางระบบประสาทร่วมกับผิวหนัง เซลล์สมองพัฒนาผิดรูปบางชนิด
• สาเหตุจากโรคติดเชื้อ เช่น ไข้สมองอักเสบจากการติดเชื้อไวรัส แบคทีเรีย การติดเชื้อโปรโตซัวหรือพยาธิในสมอง
• สาเหตุจากภาวะเมตตาบอลิซึม เช่น ภาวะความไม่สมดุลของสารน้ำ เกลือแร่และน้ำตาล ได้แก่ ภาวะระดับเกลือโซเดียมในเลือด และระดับน้ำตาลกลูโคสในเลือดสูงหรือต่ำเกินไป เป็นต้น
• สาเหตุจากภูมิคุ้มกัน เป็นสาเหตุที่เกิดจากภาวะภูมิคุ้มกันของตนเอง เช่น โรคไข้สมองอักเสบบางชนิด Rasmussen encephalitis, Limbic encephalitis และโรคภูมิคุ้มกันต่อต้านตนเอง (SLE) เป็นต้น
• ขาดการนอนหลับพักผ่อน
• ผลข้างเคียงของยาบางชนิด เช่น ยาแก้ปวดหรือยาต้านโรคซึมเศร้า
• ผลข้างเคียงของยาเสพติด หรือการดื่มแอลกอฮอล์
• ยังไม่ทราบสาเหตุ (Unknown) ได้แก่ โรคลมชักที่ไม่พบรอยโรคในสมอง (Non-lesional epilepsy)
  

โรคลมชักในทรรศนะทางแพทย์แผนจีน

    โรคลมชัก (痫病) เป็นอาการเจ็บป่วยที่มีลักษณะกำเริบเป็นๆหายๆ ในระยะที่กำเริบจะมีอาการของโรคลมชัก ในระยะที่ไม่มีอาการกำเริบจะมีอาการเหมือนคนปกติ เมื่อกำเริบคนไข้จะไม่รู้สึกตัวและอาจล้มลงหมดสติ และมีอาการกระตุกเกร็งชัก กล้ามเนื้อที่เกร็งจะเป็นกล้ามเนื้อแขนขาหรือใบหน้าเป็นส่วนใหญ่ และมักจะมีอาการน้ำลายฟูมปาก ตาค้างหรือมีเสียงร้องแปลกๆ ร้องเป็นเสียงหมู เสียงแพะ เสียงแกะ ขณะเคลื่อนย้ายคนไข้อาจรู้สึกตัวแล้วกลับเป็นปกติ กลไกพื้นฐานของโรคมักเกิดจากมีเสมหะอุดกั้นอยู่ในร่างกาย โดยอุดกั้นที่หัวใจทำให้หมดสติ หรือเกิดลมภายในโดยเกี่ยวข้องกับตับ ทำให้มีอาการเกร็งกระตุก ชัก ซึ่งมีปัจจัยที่ทำให้ผู้ป่วยมีอาการกำเริบ เช่น มีปัญหาถูกกระทบทางอารมณ์ การบริโภคอาหารที่ไม่ถูกสุขลักษณะ การเจ็บป่วยเรื้อรังหรือมีเพศสัมพันธ์มากเกินไป กรรมพันธุ์ การได้รับการบาดเจ็บบริเวณศีรษะ

การจำแนกกลุ่มเพื่อการรักษา

• ลมและเสมหะอุดกั้นทวาร (风痰闭阻证)
  • อาการทางคลินิก : มึนศีรษะ เวียนศีรษะ แน่นหน้าอก ไม่มีแรง เสมหะเยอะ รู้สึกไม่มีความสุข อยู่ๆก็ล้มลงหมดสติ น้ำลายฟูมปาก แขนขาชาเกร็ง กระตุกชัก มีการกรีดร้อง กลั้นปัสสาวะอุจจาระไม่อยู่ หรือหมดสติระยะสั้น ตาลาย มึนงง สับสน การพูดหยุดชะงัก หรือถือของอยู่แล้วของหลุดจากมือหล่นลงพื้น มีอาการสับสนมึนงงแต่ไม่มีอาการชัก
  • ลักษณะลิ้น : ลิ้นแดง ฝ้าขาวเหนียว
  • ลักษณะชีพจร : ชีพจรตึงลื่นมีแรง
  • หลักการรักษา : ขจัดเสมหะ สงบลม เปิดทวาร หยุดอาการกระตุก รักษาอาการลมชัก

• เสมหะร้อนรบกวนเสิน (痰火扰神证)
  • อาการทางคลินิก : อยู่ๆก็ล้มลงหมดสติไม่รู้สึกตัว น้ำลายฟูมปาก มีเสียงร้องคำราม ปกติเป็นคนฉุนเฉียว หงุดหงิด โมโหง่าย กระสับกระส่ายนอนไม่หลับ มักจะขากเสมหะแต่ขากไม่คล่อง คอแห้ง ปากขม ปัสสาวะสีเข้ม ถ่ายอุจจาระยาก หลังจากมีอาการ ทำให้อาการแย่ลง นอนไม่หลับทั้งคืน ตาแดง 
  • ลักษณะลิ้น : ลิ้นแดง ฝ้าเหลืองเหนียว
  • ลักษณะชีพจร : ชีพจรตึงลื่นเร็ว
  • หลักการรักษา : ขจัดไฟ ขจัดเสมหะ เปิดทวาร รักษาอาการลมชัก

• เกิดจากเลือดคั่ง (瘀阻脑络证)
  • อาการทางคลินิก : มักจะซักประวัติได้ว่าเคยได้รับอุบัติเหตุที่ศีรษะมาก่อน หรือเคยมีการติดเชื้อในกะโหลกศีรษะ หรือสมองพิการแต่กำเนิด โดยปกติจะมีอาการมึนศีรษะปวดศีรษะ มีตำแหน่งการปวดที่แน่นอน มักมีอาการเกร็งกระตุกที่แขนขาข้างเดียว หรือใบหน้าด้านนึงมีการกระตุก สีหน้าและริมฝีปากมีสีเขียวม่วง 
  • ลักษณะลิ้น : ฝ้าขาวบาง ลิ้นมีสีแดงเข้มหรือมีรอยจุดเลือดคั่งบนลิ้น
  • ลักษณะชีพจร : ชีพจรฝืดหรือตึง
  • หลักการรักษา : เพิ่มการไหลเวียน สลายเลือดคั่ง สงบลม ทะลวงเส้นลมปราณ รักษาอาการลมชัก

• หัวใจและม้ามพร่อง (心脾两虚证)
  • อาการทางคลินิก : มีอาการลมชักกำเริบ อ่อนเพลียไม่มีแรง ใจสั่น หายใจสั้น นอนไม่หลับ ฝันเยอะ สีหน้าซีดขาว ซูบผอม ไม่อยากอาหาร อุจจาระเหลว
  • ลักษณะลิ้น : ลิ้นซีด ฝ้าขาวเหนียว
  • ลักษณะชีพจร : ชีพจรจมเล็กอ่อนแอ
  • หลักการรักษา : บำรุงชี่และเลือด บำรุงม้าม สงบจิตใจ รักษาอาการลมชัก

• หัวใจและไตพร่อง (心肾亏虚证)
  • อาการทางคลินิก : มีอาการชักบ่อย มึนงง ใจสั่น ขี้หลงขี้ลืม นอนไม่หลับ มึนศีรษะ ตาลาย ตาแห้ง สีหน้าคล้ำ ขอบหูมีสีไหม้เกรียม เมื่อยเอวเข่าอ่อนไม่มีแรง อุจจาระแห้งแข็ง
  • ลักษณะลิ้น : ลิ้นแดงอ่อน
  • ลักษณะชีพจร : ชีพจรจมเล็กและเร็ว
  • หลักการรักษา : บำรุงหัวใจ บำรุงไต พยุงหยาง ทำให้เสินสงบ รักษาอาการลมชัก

การบำบัดรักษาทางแพทย์แผนจีน

• ทานยาสมุนไพรจีนแคปซูลผลิตจากสมุนไพรจีน 100% (ผ่านกระบวนการผลิตที่ปลอดภัย ปราศจากสารสเตียรอยด์และสารเคมี) ตามแต่ละอาการ เช่น 
  • อาการลมชักตามกลุ่มอาการลมและเสมหะอุดกั้นทวาร ทานยาสมุนไพรจีนที่มีสรรพคุณขจัดเสมหะ สงบลม เปิดทวาร หยุดอาการกระตุก รักษาอาการลมชัก 
  • อาการลมชักตามกลุ่มอาการเสมหะร้อนรบกวนเสิน ทานยาสมุนไพรจีนที่มีสรรพคุณขจัดไฟ ขจัดเสมหะ เปิดทวาร รักษาอาการลมชัก
  • อาการลมชักตามกลุ่มอาการเกิดจากเลือดคั่ง ทานยาสมุนไพรจีนที่มีสรรพคุณเพิ่มการไหลเวียน สลายเลือดคั่ง สงบลม ทะลวงเส้นลมปราณ รักษาอาการลมชัก

• ฝังเข็มตามกลุ่มอาการ ทำการฝังเข็มปรับสมดุลร่างกายตามแต่ละกลุ่มอาการ
  • อาการลมชักตามกลุ่มอาการหัวใจและม้ามพร่อง ทำการฝังเข็มตามจุดเส้นลมปราณที่มีสรรพคุณ บำรุงชี่และเลือด บำรุงม้าม สงบจิตใจ รักษาอาการลมชัก
  • อาการลมชักตามกลุ่มอาการหัวใจและไตพร่อง ทำการฝังเข็มตามจุดเส้นลมปราณที่มีสรรพคุณบำรุงหัวใจ บำรุงไต พยุงหยาง ทำให้เสินสงบ รักษาอาการลมชัก

    

สมุนไพรบรรเทาอาการโรคลมชัก

• บัวบก ใบบัวบกจัดเป็นผักพื้นบ้านที่ทานกันมาก มีกลิ่นฉุนเฉพาะตัวมีรสขมอมหวาน ในใบบัวบกมีสารอาหารมากมายโดยเฉพาะวิตามินบี ซึ่งมีผลในการช่วยบำรุงระบบประสาท และแก้อาการเหน็บชา จึงทำให้ระบบประสาทส่วนควบคุมกล้ามเนื้อ และการเคลื่อนไหวทำงานดีขึ้นเป็นผลให้อาการลมชักลดลง วิธีการใช้ ใช้ใบบัวบกทานแกล้มน้ำพริก หรือนำใบทำเป็นน้ำปั่น

• ขนุน เป็นผลไม้พื้นบ้านโดยมากนิยมกินผลแต่ในการแก้อาการลมชักจะใช้ใบขนุน โดยนำใบขนุนแก่ 5 - 10 ใบ มาต้มน้ำประมาณ 15 นาที ดื่มตอนเช้าและเย็น ครั้งละ 1 แก้ว ใบขนุนมีสรรพคุณลดระดับน้ำตาลในเลือด ช่วยสงบประสาท ทำให้ระบบประสาทผ่อนคลาย ข้อควรระวัง การดื่มน้ำใบขนุนควรมีการวัดระดับน้ำตาลในเลือดเป็นระยะเพื่อป้องกันระดับน้ำตาลลดลงเร็ว

    

การปฐมพยาบาลผู้ป่วยโรคลมชักเบื้องต้น

• ไม่งัดหรือใส่สิ่งใดเข้าไปในปาก เช่น ด้ามช้อน หรือตะเกียบเข้าไประหว่างฟันขณะชัก จะเป็นสาเหตุทำให้ช่องปากของผู้ป่วยบาดเจ็บได้มากกว่าจากการชักเอง
• พยายามป้องกันการกระแทกจากการล้ม
• จับผู้ป่วยให้ค่อยๆนอนลงในท่าตะแคงตัวไปทางด้านขวา เพื่อให้ทางเดินหายใจโล่ง ถ้าผู้ป่วยใส่แว่นควรถอดแว่นออก คลายเสื้อผ้าให้หลวม ถ้าผู้ป่วยใส่ฟันปลอมควรถอดฟันปลอมออกหากสามารถทำได้
• ไม่ผูกมัดหรือต่อสู้กับคนไข้ อาการชักเมื่อเกิดขึ้นแล้วจะหยุดไปได้เอง การผูกมัดอาจเป็นสาเหตุทำให้ผู้ป่วยบาดเจ็บ
• ไม่ควรละทิ้งผู้ป่วยเพื่อไปตามผู้อื่น ควรอยู่กับผู้ป่วยตลอดเวลาอย่างน้อยเพื่อช่วยให้ผู้ป่วยอุ่นใจเมื่อฟื้นขึ้นมา
• ไม่ควรให้ผู้ป่วยรับประทานสิ่งใดๆ ในระหว่างชักหรือหลังชักใหม่ๆ เพราะอาจจะทำให้สำลักได้
• ผู้ที่เห็นอาการชัก ควรพยายามสังเกตและจดจำลักษณะอาการชัก เพื่อเป็นประโยชน์ในการวินิจฉัยการรักษา
  
  

คำแนะนำจากแพทย์

• ควรนอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ ควรเข้านอนก่อน 22:00 น.
• งดดื่มแอลกอฮอล์ สูบบุหรี่ หรือใช้สารเสพติด
• หลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารประเภทมัน ทอด ปิ้ง ย่าง อาหารหมักดอง ขนม เบเกอรีต่างๆ และอาหารรสจัด(เค็มจัด หวานจัด)ควรรับประทานอาหารรสจืดๆ
• รับประทานอาหารประเภทผัก ผลไม้ให้มากขึ้น รับประทานเนื้อสัตว์ให้น้อยลง โดยเฉพาะอาหารทะเลควรหลีกเลี่ยง
• ดื่มน้ำเปล่าอุณหภูมิห้องหรือน้ำอุ่น โดยจิบเรื่อยๆทั้งวัน ให้ได้วันละ 2-3 ลิตร
• หมั่นออกกำลังกายสม่ำเสมอ แต่ไม่หนักและหักโหมจนเกินไป
• ทำจิตใจให้เบิกบานแจ่มใส หลีกเลี่ยงเรื่องที่ทำให้เครียด
  
  
  
  หมายเหตุ ผลการรักษาขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล ความรุนแรงของโรค ระยะเวลาในการเป็น และปัจจัยอื่นๆ