โรคซึมเศร้า (Major Depressive Disorder, MDD) เป็นความผิดปกติทางจิตใจ มีลักษณะโดยรวมคือ มีความคิดไปทางคิดลบ เครียดกังวลง่าย หวาดกลัว สิ้นหวัง มองโลกในแง่ร้าย ไม่สนใจสิ่งรอบข้าง โดยสาเหตุของโรคซึมเศร้ามักจะเกิดจากการสูญเสีย ผิดหวัง หรือความไม่สมบูรณ์ของครอบครัว เช่น การสูญเสียบุคคลที่รัก บิดา-มารดาเสียชีวิต แท้งลูก ประสบอุบัติเหตุทำให้ร่างกายพิการ การทำธุรกิจขาดทุน ขาดสิ่งยึดเหนี่ยวทางจิตใจ เบื่อหน่ายตัวเอง ขาดกำลังใจในการใช้ชีวิต โดนดูถูกเหยียดหยามและไม่สามารถยอมรับได้ แก่ชราแล้วเกิดความรู้สึกไร้คุณค่ารู้สึกว่าลูกหลานไม่รัก การไม่เป็นที่ยอมรับของคนในครอบครัว หรือขาดความรักของคนในครอบครัว การสูญเสียตัวตนในสังคม รวมถึงการคาดหวังใดๆที่เกินพอดี อย่างไรก็ตามผู้ป่วยโรคซึมเศร้าหลายรายจะมีความคิดฆ่าตัวตาย เป็นผลให้เกิดความสูญเสียต่อครอบครัวและสังคม ดังนั้นโรคซึมเศร้าเป็นโรคที่ไม่ควรมองข้ามควรรีบทำการแก้ไข ก่อนที่จะเกิดความสูญเสียอย่างที่ไม่สามารถแก้ไขได้

อาการของโรคซึมเศร้า

• เกิดจากอารมณ์ไม่ระบายออกทำให้การไหลเวียนของชี่ติดขัด อาการที่แสดงออกมักเป็นความกลัดกลุ้ม อารมณ์แปรปรวน แน่นหน้าอก ปวดเสียดชายโครง โมโหง่าย ร้องไห้ง่าย หรือรู้สึกเหมือนอะไรจุกเสียดที่คอ

• เกิดจากการอุดตันจากสิ่งปฏิกูลสะสมในร่างกาย รวมถึงชี่ติดขัด เลือดคั่ง เสมหะ อาหารตกค้าง ไฟ ความชื้น เป็นต้น

• เกิดการเปลี่ยนแปลงทางความคิด คือมีความคิดไปทางคิดลบ (Negative Thinking) กล่าวคือมองโลกในแง่ร้าย สิ้นหวัง รู้สึกตัวเองไม่มีคุณค่า จนกระทั่งมีความคิดที่จะทำร้ายตัวเอง อาจถึงขั้นคิดฆ่าตัวตาย

• เกิดความเปลี่ยนแปลงด้านประสิทธิภาพในการใช้ชีวิต คือ ไม่สนใจสิ่งรอบข้าง ไม่รู้สึกสนุก รู้สึกอ่อนเพลีย เหมือนไม่มีพลังงาน ทำงานช้าลง ประสิทธิภาพการทำงานลดลง ขาดสมาธิ ความจำไม่ดี การตัดสินใจแย่ลง

• เกิดความเปลี่ยนแปลงทางอารมณ์ คือมีความรู้สึกซึมเศร้า เป็นกังวล หงุดหงิด ฉุนเฉียว กระวนกระวาย นอกจากนี้อาจจะเกิดภาวะความกลัว เช่นกลัวที่แคบ กลัวที่มืด กลัวความตาย กลัวในสิ่งที่ยังไม่เกิดขึ้น วิตกกังวลเกินกว่าเหตุ

• เกิดความเปลี่ยนแปลงทางพฤติกรรม เช่น นอนไม่หลับ หรือบางรายนอนหลับมากเกินไป บางคนเบื่ออาหาร บางคนทานอาหารมากขึ้น

    

การจำแนกกลุ่มอาการตามแพทย์แผนจีน

กลุ่มอาการชี่ตับติดขัด

• อาการทางคลินิก : มีอาการกลัดกลุ้ม อารมณ์แปรปรวน แน่นหน้าอก ปวดแน่นชายโครงสีข้าง ปวดไม่มีตำแหน่งแน่นอน แน่นท้อง เรอบ่อย เบื่ออาหาร การขับถ่ายอุจจาระไม่ปกติ
    
• ลักษณะลิ้น : ลิ้นมีฝ้าบางเหนียว 
    
• ลักษณะชีพจร : ชีพจรตึง 
    
• หลักการรักษา : กระจายชี่ตับ ปรับชี่ให้คล่อง

กลุ่มอาการชี่ติดขัดแปรเปลี่ยนเป็นความร้อน

• อาการทางคลินิก : หงุดหงิดโมโหง่าย แน่นหน้าอกชายโครงสีข้าง ปากขม หรือปวดศีรษะ ตาแดง หูมีเสียง หรือมีกรดไหลย้อน ท้องผูก 
    
• ลักษณะลิ้น : ลิ้นแดง ฝ้าเหลือง 
    
• ลักษณะชีพจร : ชีพจรตึงเร็ว
   
• หลักการรักษา : กระจายชี่ตับขจัดการติดขัด ระบายตับระบายไฟ

กลุ่มอาการชี่และเสมหะอุดตัน

• อาการทางคลินิก : มีอาการกลัดกลุ้ม แน่นหน้าอก ตึงแน่นชายโครงสีข้าง รู้สึกไม่สบายบริเวณลำคอเหมือนมีเม็ดบ๊วยจุกอยู่ กลืนไม่เข้า คายไม่ออก
    
• ลักษณะลิ้น : ลิ้นมีฝ้าขาวเหนียว 
    
• ลักษณะชีพจร : ชีพจรตึงลื่น
   
• หลักการรักษา : ทะลวงชี่ที่อุดกั้นให้ไหลเวียนคล่อง สลายเสมหะขจัดก้อน

กลุ่มอาการเสินของหัวใจขาดการหล่อเลี้ยง

• อาการทางคลินิก : มักมีอารมณ์แปรปรวน จิตใจไม่สงบ มักร้องไห้เสียใจง่าย บางครั้งอยากจะร้องไห้ก็ร้องไห้ อยากจะหัวเราะก็หัวเราะ หงุดหงิดโมโหง่าย หาวบ่อย มือเท้าเคลื่อนไหวไปมา มีอาการอยู่ๆก็ด่าว่าหรือร้องไห้ ตะโกนออกมา
   
• ลักษณะลิ้น : ลิ้นซีด
   
• ลักษณะชีพจร : ชีพจรตึง
   
• หลักการรักษา : ใช้ยารสหวานและชุ่มชื้นบำรุงหัวใจ ทำให้เสินสงบ

กลุ่มอาการหัวใจและม้ามพร่อง

• อาการทางคลินิก : มักมีอาการคิดฟุ้งซ่าน เวียนศีรษะ อ่อนเพลียไม่มีแรง ใจสั่น ตกใจง่าย นอนไม่หลับ ขี้หลงขี้ลืม เบื่ออาหาร สีหน้าไม่มีชีวิตชีวา
   
• ลักษณะลิ้น : ลิ้นซีด ฝ้าขาวบาง
   
• ลักษณะชีพจร : ชีพจรเล็ก
   
• หลักการรักษา : บำรุงม้าม บำรุงหัวใจ บำรุงชี่และเลือด

กลุ่มอาการอินของหัวใจและไตพร่อง

• อาการทางคลินิก : จิตใจและอารมณ์ไม่สงบ ใจสั่น ขี้หลงขี้ลืม นอนไม่หลับ ฝันเยอะ มือเท้าและหน้าอกร้อน เหงื่อออกขณะนอนหลับ ปากและคอแห้ง  
• ลักษณะลิ้น : ลิ้นแดงไม่ชุ่มชื้น
   
• ลักษณะชีพจร : ชีพจรเล็กเร็ว 
   
• หลักการรักษา : บำรุงหัวใจและไต

การบำบัดรักษาทางแพทย์แผนจีน

สยามแพทย์แผนจีนคลินิกทำการรักษาอาการซึมเศร้า ตามแต่ละกลุ่มอาการของโรคโดยวิธีดังนี้ 

ทานยาสมุนไพรจีนแคปซูลผลิตจากสมุนไพรจีน 100%

ผ่านกระบวนการผลิตที่ปลอดภัย ปราศจากสารสเตียรอยด์และสารเคมี ตามแต่ละกลุ่มอาการ เช่น

• กลุ่มอาการชี่ตับติดขัด ให้ยาที่มีสรรพคุณกระจายชี่ตับ ปรับชี่ให้คล่อง รักษาอาการซึมเศร้า
• กลุ่มอาการชี่ติดขัดแปรเปลี่ยนเป็นความร้อน ให้ยาที่มีสรรพคุณกระจายชี่ตับขจัดการติดขัด ระบายตับระบายไฟ รักษาอาการซึมเศร้า

การฝังเข็มปรับสมดุลร่างกาย

ตามเส้นลมปราณและรักษาอาการที่เป็น ตามแต่ละกลุ่มอาการ เช่น 

• กลุ่มอาการชี่และเสมหะอุดตัน ทำการฝังเข็มตามจุดฝังเข็มที่มีสรรพคุณทะลวงชี่ที่อุดกั้นให้ไหลเวียนคล่อง สลายเสมหะขจัดก้อน รักษาอาการซึมเศร้า
• กลุ่มอาการหัวใจและม้ามพร่อง ทำการฝังเข็มตามจุดฝังเข็มที่มีสรรพคุณบำรุงม้าม บำรุงหัวใจ บำรุงชี่และเลือด รักษาอาการซึมเศร้า

  

คำแนะนำจากแพทย์แผนจีน

• ไม่ควรตั้งเป้าหมายที่ยากเกินไป หรือบังคับให้ตัวเองทำสิ่งที่ใหญ่เกินไป เพราะอาจทำให้เกิดความกดดันต่อจิตใจ เป็นผลให้อาการซึมเศร้ากำเริบได้
 
• หากเกิดปัญหาควรแยกปัญหาเป็นส่วนๆ ทำในส่วนที่ทำได้ และไม่ควรกดดันตัวเอง
   
• ไม่ควรอยู่คนเดียว พยายามทำกิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เพื่อไม่ให้เกิดความเหงาอันเป็นผลให้ภาวะซึมเศร้าเป็นมากขึ้น
   
• บุคคลรอบข้างต้องเข้าใจว่าผู้ป่วยโรคซึมเศร้าจะมีความไวต่อสิ่งกระตุ้นจากคนรอบข้าง ดังนั้นการเข้าใจและการให้กำลังใจผู้ป่วยจึงเป็นสิ่งที่คนใกล้ตัวผู้ป่วยจำเป็นต้องทำความเข้าใจ เพื่อที่จะหลีกเลี่ยงคำพูดหรือการกระทำบางอย่างที่อาจจะเป็นการทำร้ายจิตใจผู้ป่วยโดยไม่รู้ตัว
 
• ผ่อนคลายอารมณ์ คลายเครียด เพื่อไม่ให้จมกับอารมณ์เศร้า อารมณ์เหงา หรืออารมณ์ด้านลบต่าง ๆ
 
• นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ ควรนอนก่อน 22.00 น.
 
• ไหว้พระ สวดมนต์ ละหมาด นมัสการพระเจ้า ทำสมาธิ อ่านหนังสือธรรมะ อ่านพระคัมภีร์ เพื่อให้จิตใจสงบ ผ่อนคลาย

    อย่างไรก็ตามภาวะซึมเศร้าเป็นโรคที่สามารถบรรเทาให้ดีขึ้นได้ด้วยการรักษาที่ถูกต้อง และการดูแลเอาใจใส่ ความห่วงใย และความเข้าใจจากคนในครอบครัว และคนรอบข้างซึ่งมีผลต่อการรักษาโรคซึมเศร้าเป็นอย่างยิ่ง