อาการอาเจียน

    อาการอาเจียน ในทรรศนะทางการแพทย์แผนจีน หมายถึงภาวะที่ชี่ของกระเพาะอาหารขาดความสมดุล ซึ่งปกติชี่ของกระเพาะอาหารจะมีทิศทางลงล่าง แต่ภาวะนี้ชี่กลับมีทิศทางย้อนขึ้น ทำให้มีการผลักดันอาหารในกระเพาะอาหารทำให้อาเจียนออกมา

สาเหตุและกลไกการเกิดโรค

• ได้รับปัจจัยเสี่ยงจากภายนอก เช่น ความเย็น เชื้อโรค สารเคมี เมื่อเข้าสู่ร่างกายแล้วทำให้ชี่ของกระเพาะอาหารมีทิศทางไหลย้อนกลับขึ้นข้างบนก่อให้เกิดอาการอาเจียน ซึ่งความเย็นถือว่าเป็นปัจจัยภายนอกอันดับต้นๆที่ก่อให้เกิดอาการอาเจียน

• พฤติกรรมการรับประทานอาหารที่ไม่เหมาะสม เช่น การรับประทานอาหารมากเกินไป เร็วเกินไป รับประทานอาหารที่เย็นเกินไป เผ็ดมากเกินไป หรือแม้แต่อาหารที่ปนเปื้อนสิ่งสกปรก ซึ่งสาเหตุเหล่านี้จะก่อให้เกิดการไหลย้อนขึ้นข้างบนของชี่กระเพาะอาหารแล้วก่อให้เกิดการอาเจียน

• อารมณ์ เช่น อารมณ์โกรธก่อให้เกิดตับแกร่งแล้วส่งผลต่อกระเพาะอาหาร หรืออารมณ์ครุ่นคิดวิตกกังวลจะส่งผลต่อม้ามก่อให้เกิดการทำงานที่ผิดปกติของม้าม เมื่อม้ามผิดปกติก็จะส่งผลต่อการทำงานของกระเพาะอาหาร ทำให้ชี่ของกระเพาะอาหารมีทิศทางไหลย้อนกลับขึ้นข้างบนก่อให้เกิดอาการอาเจียน

• ปัจจัยทางร่างกายของผู้ป่วยเอง เช่น การเจ็บป่วย ร่างกายอ่อนแอ ชี่ของม้ามและกระเพาะอาหารไม่ฟื้นตัวทำให้ระบบการย่อยอาหารไม่แข็งแรง เมื่อมีการรับประทานอาหารที่ไม่เหมาะสมจะเกิดอาหารตกค้าง ทำให้ชี่ของกระเพาะอาหารมีทิศทางไหลย้อนกลับขึ้นข้างบนก่อให้เกิดอาการอาเจียน

        

การจำแนกกลุ่มเพื่อรักษา

• กลุ่มอาการปัจจัยภายนอกมากระทบกระเพาะอาหาร
  เป็นกลุ่มอาการที่พบได้มากที่สุด ปกติคนที่เป็นหวัดจะมีผลต่อระบบทางเดินหายใจ แต่มีหวัดชนิดหนึ่งมีผลกระทบต่อทางเดินอาหารเรียกว่าหวัดลงกระเพาะ

• อาการทางคลินิก : อาเจียนอย่างฉับพลัน รู้สึกแน่นทรวงอกและกระเพาะอาหาร มีอาการตัวร้อน กลัวหนาว ปวดทั้งตัว 
• ลักษณะลิ้น : ฝ้าขาวเหนียว 
• ลักษณะชีพจร : ชีพจรนุ่มอ่อนโยน
• หลักการรักษา : กระจายปัจจัยภายนอกที่มากระทบกระเพาะอาหาร ปรับสมดุลกระเพาะอาหาร ขจัดเสมหะความชื้น รักษาอาการอาเจียน

• กลุ่มอาการอาหารตกค้างไม่ย่อย
  • อาการทางคลินิก : อาเจียนเป็นอาหารบูดเน่า อาหารตกค้าง มีอาการแน่นท้อง เรอ รับประทานอาหารไม่ลง อุจจาระค่อนข้างเหลว หรืออุจจาระเป็นกากอาหารที่ไม่ย่อยออกมา
  • ลักษณะลิ้น : ฝ้าขาวเหนียว
  • ลักษณะชีพจร : ชีพจรลื่นมีแรง
  • หลักการรักษา : ช่วยย่อยอาหาร ขจัดการตกค้างของอาหารที่ไม่ย่อย ปรับสมดุลกระเพาะอาหาร ปรับชี่ของกระเพาะอาหารให้ไหลลงล่าง รักษาอาการอาเจียน

• กลุ่มอาการมีเสมหะและสารน้ำอุดกั้น
  • อาการทางคลินิก : อาเจียนเป็นน้ำใส เป็นเสมหะน้ำลาย มีอาการแน่นท้อง ไม่อยากรับประทานอาหาร มีอาการวิงเวียนศีรษะ ร่วมกับมีอาการใจสั่น
  • ลักษณะลิ้น : ฝ้าขาวเหนียว 
  • ลักษณะชีพจร : ชีพจรลื่น
  • หลักการรักษา : อบอุ่นม้ามกระเพาะอาหาร ขจัดเสมหะและสารน้ำที่อุดกั้น ปรับสมดุลกระเพาะอาหาร ปรับชี่ของกระเพาะอาหารให้ไหลลงล่าง รักษาอาการอาเจียน

• กลุ่มอาการชี่ตับแกร่งข่มกระเพาะอาหาร
  เป็นกลุ่มอาการนี้มักพบในผู้ป่วยที่มีอาการกระเพาะอาหารอักเสบเรื้อรังมานาน เป็นแผลในกระเพาะอาหารหรือเป็นกรดไหลย้อน
  
  • อาการทางคลินิก : อาเจียนและเรอเปรี้ยว เรอบ่อย ร่วมกับมีอาการอึดอัดทรวงอก ชายโครงสีข้าง 
  • ลักษณะลิ้น : ลิ้นแดง ฝ้าบางเหนียว 
  • ลักษณะชีพจร : ชีพจรตึง
  • หลักการรักษา : ระบายตับ ปรับการไหลเวียนของชี่ ปรับสมดุลกระเพาะอาหาร ปรับชี่ของกระเพาะอาหารให้ไหลลงล่าง รักษาอาการอาเจียน

• กลุ่มอาการชี่ของม้ามและกระเพาะอาหารอ่อนแอ
  • อาการทางคลินิก : มีอาการคลื่นไส้อาเจียน มีอาการม้ามพร่อง คือรู้สึกไม่อยากรับประทานอาหารหรือมีอาการย่อยยาก มีอาการท้องอืดแน่นท้อง ถ่ายไม่คล่อง อ่อนเพลียไม่มีแรง  
  • ลักษณะลิ้น : ลิ้นซีด ฝ้าขาวลื่น
  • ลักษณะชีพจร : ชีพจรตึงไม่มีแรง
  • หลักการรักษา : บำรุงม้าม บำรุงชี่ ปรับสมดุลกระเพาะอาหาร ปรับชี่ของกระเพาะอาหารให้ไหลลงล่าง รักษาอาการอาเจียน

• กลุ่มอาการหยางของม้ามและกระเพาะอาหารพร่อง 
  • อาการทางคลินิก : รับประทานอาหารมากไม่ได้เพราะจะเกิดอาการอาเจียนได้ง่าย เดี๋ยวเป็นเดี๋ยวหาย สีหน้าขาวซีด ไม่มีแรง กลัวหนาว ชอบความอบอุ่น มือเท้าเย็น ปากแห้งแต่ไม่อยากดื่มน้ำ ถ่ายเหลว  
  • ลักษณะลิ้น : ลิ้นซีด
  • ลักษณะชีพจร : ชีพจรนุ่มอ่อนแรง
  • หลักการรักษา : อบอุ่นม้ามกระเพาะอาหาร บำรุงม้าม ปรับสมดุลกระเพาะอาหาร ปรับชี่ของกระเพาะอาหารให้ไหลลงล่าง รักษาอาการอาเจียน

• กลุ่มอาการอินของกระเพาะอาหารพร่อง
  • อาการทางคลินิก : มีอาการเดี๋ยวเป็นเดี๋ยวหาย กำเริบบ่อย หรืออาเจียนเป็นลมเปล่า มีความรู้สึกหิวแต่ไม่อยากทานอาหาร  
  • ลักษณะลิ้น : ลิ้นแดง ฝ้าน้อย ไม่ชุ่มชื้น
  • ลักษณะชีพจร : ชีพจรเล็กเร็ว
  • หลักการรักษา : เสริมบำรุงอินของกระเพาะอาหาร ปรับชี่ของกระเพาะอาหารให้ไหลลงล่าง รักษาอาการอาเจียน
    

การบำบัดรักษาทางแพทย์แผนจีน

สยามแพทย์แผนจีนคลินิกทำการรักษาอาการอาเจียนด้วยวิธีการดังนี้

• ทานยาสมุนไพรจีนแคปซูลผลิตจากสมุนไพรจีน 100% (ผ่านกระบวนการผลิตที่ปลอดภัย ปราศจากสารสเตียรอยด์และสารเคมี) ตามแต่ละกลุ่มอาการ เช่น
  • กลุ่มอาการปัจจัยภายนอกมากระทบกระเพาะอาหาร ให้ยาที่มีสรรพคุณกระจายปัจจัยภายนอกที่มากระทบกระเพาะอาหาร ปรับสมดุลกระเพาะอาหาร ขจัดเสมหะความชื้น รักษาอาการอาเจียน
  • กลุ่มอาการอาหารตกค้างไม่ย่อย ให้ยาที่มีสรรพคุณช่วยย่อยอาหาร ขจัดการตกค้างของอาหารที่ไม่ย่อย ปรับสมดุลกระเพาะอาหาร ปรับชี่ของกระเพาะอาหารให้ไหลลงล่าง รักษาอาการอาเจียน

• การฝังเข็มปรับสมดุล ตามเส้นลมปราณและรักษาอาการที่เป็น ตามแต่ละกลุ่มอาการ เช่น 
  • กลุ่มอาการชี่ตับแกร่งข่มกระเพาะอาหาร ทำการฝังเข็มตามจุดฝังเข็มที่มีสรรพคุณระบายตับ ปรับการไหลเวียนของชี่ ปรับสมดุลกระเพาะอาหาร ปรับชี่ของกระเพาะอาหารให้ไหลลงล่าง รักษาอาการอาเจียน
  • กลุ่มอาการชี่ของม้ามและกระเพาะอ่อนแอ ทำการฝังเข็มตามจุดฝังเข็มที่มีสรรพคุณบำรุงม้าม บำรุงชี่ ปรับสมดุลกระเพาะอาหาร ปรับชี่ของกระเพาะอาหารให้ไหลลงล่าง รักษาอาการอาเจียน