ปวดชายโครง (胁痛, HYPOCHONDRIAC PAIN) 

    ปวดชายโครงเป็นอาการเจ็บป่วยลักษณะหนึ่งซึ่งแสดงให้เห็นถึงอาการปวดบริเวณชายโครงข้างใดข้างหนึ่งหรือทั้งสองข้าง อาการปวดชายโครงนี้เป็นการรับรู้ของผู้ป่วยเอง ถ้าพูดถึงตำแหน่งในแบบแพทย์แผนจีน “เสีย (胁)” หมายถึง ด้านข้างของทรวงอก ตั้งแต่รักแร้ลงมา จนถึงกระดูกซี่โครงที่ 12 ถ้าบริเวณนี้มีอาการปวดจะเรียกว่า “เสียท่ง(胁痛)”
    โรคเกี่ยวกับตับและถุงน้ำดีล้วนแล้วแต่จัดอยู่ในกลุ่มอาการเสียท่งทั้งสิ้น เช่น ตับอักเสบ ไม่ว่าแบบเฉียบพลันหรือแบบเรื้อรัง หรือมะเร็งตับ ที่พบบ่อยอีกอย่างหนึ่งคือการอักเสบของถุงน้ำดีทั้งเฉียบพลันและเรื้อรัง หรือนิ่วในถุงน้ำดี อีกกรณีหนึ่งคือมีพยาธิไส้เดือนชอนไชอยู่ภายใน รวมทั้งกรณีของ Intercostal neuralgia

สาเหตุและกลไกการเกิดอาการปวดชายโครง

• อารมณ์ มาจากอารมณ์โกรธไม่พอใจ ในคนที่มีปัญหาถุงน้ำดีอักเสบ เมื่อตรวจสอบประวัติจะพบว่า การกำเริบของถุงน้ำดีอักเสบ จะมีความสัมพันธ์กับอารมณ์ด้านลบ เช่น อารมณ์โกรธ
• ได้รับการกระทบกระแทก หรืออุบัติเหตุจากภายนอกทำให้เกิดเลือดคั่ง
• จากการบริโภค เช่น รับประทานอาหารที่มีไขมันมากเกินไป หรือปนเปื้อนพยาธิ 
• ถูกความร้อนชื้นจากภายนอก ซึ่งปัจจุบันครอบคลุมไปถึงเชื้อตับอักเสบ 
• เกี่ยวข้องกับการตรากตรำทำงานหนัก หรือเจ็บป่วยเรื้อรังมานาน

            

การวินิจฉัยโรค

    อาการปวดชายโครงไม่ว่าข้างเดียวหรือ 2 ข้าง ก็สามารถวินิจฉัยได้ว่าเป็นอาการปวดชายโครง (“เสียท่ง” , 胁痛) ลักษณะการปวดอาจปวดแบบเข็มทิ่มแทง ปวดแบบเสียดแน่น ปวดแบบแสบร้อน ปวดพอให้รู้สึกหรือปวดรู้สึกลึกๆตรงบริเวณชายโครง

   ลักษณะของการปวดจะสะท้อนถึงปัจจัยก่อโรค ดังนี้

• ถ้าปวดแบบเข็มทิ่มแทง มักจะเกิดจากเลือดคั่ง
• ถ้าปวดแบบเสียดแน่น มักจะเกิดจากชี่ติดขัด
• ถ้าปวดแบบแสบร้อน หรือปวดแบบลึกๆอยู่ข้างใน มักจะเกิดจากร้อนชื้น 
• ถ้าปวดแบบพอรู้สึก มักเกิดจากตับหรือไตพร่อง

    นอกจากนี้จะยังมีอาการอื่นร่วมด้วย เช่น มีอาการแน่นหน้าอก ท้องอืด เรอ สะอึก หรือมีอารมณ์ฉุนเฉียว โมโหง่าย ปากขม เบื่ออาหาร คลื่นไส้ อาจจะมีประวัติการบริโภคไม่ถูกสุขลักษณะ เกิดจากอารมณ์ เกิดจากการถูกความชื้นจากภายนอก เกิดจากการได้รับอุบัติเหตุ หรือเกิดจากการตรากตรำทำงานหนัก

การจำแนกกลุ่มเพื่อรักษา

• ชี่ตับติดขัด (肝郁气滞证) เป็นกลุ่มอาการที่พบได้บ่อยที่สุด โดยเฉพาะในผู้ป่วยตับอักเสบเรื้อรังหรือถุงน้ำดีอักเสบเรื้อรัง
  • อาการทางคลินิก : เจ็บเสียดบริเวณชายโครงสีข้าง ปวดแบบเสียดแทงไปมา อาจปวดร้าวไปทรวงอกด้านหลังหรือไหล่ก็ได้ จะเป็นมากขึ้นหรือน้อยลงจะเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงของอารมณ์ เวลาโกรธโมโหจะปวดมากขึ้น ถ้าสบายใจก็ปวดน้อยลง อาจเบาลงเวลาเรอหรือถอนหายใจ อาจมีอาการปวดแน่นท้อง เบื่ออาหาร เรอ
  • ลักษณะลิ้น : ฝ้าขาวบาง
  • ลักษณะชีพจร : ชีพจรตึง 
        
• มีความร้อนชื้นที่ตับและถุงน้ำดี (肝胆湿热证) พบได้ในตับอักเสบเฉียบพลันหรือเรื้อรัง หรือถุงน้ำดีอักเสบหรือมีนิ่วในถุงน้ำดี 
  • อาการทางคลินิก : ปวดชายโครงแบบเสียดแน่นหรือแสบร้อน มักมีอาการปากขม ปากเหนียว อึดอัดทรวงอก เบื่ออาหาร คลื่นไส้อาเจียน ปัสสาวะสีเข้ม ถ่ายอุจจาระไม่คล่อง หรืออาจมีกลุ่มอาการตัวร้อน กลัวหนาว ถ้าเป็นโรคตับอักเสบจะพบว่ามีอาการตัวเหลือง ตาเหลือง
  • ลักษณะลิ้น : ลิ้นแดงฝ้าเหลืองเหนียว
  • ลักษณะชีพจร : ชีพจรตึงลื่นเร็ว

• เลือดคั่งอุดตัน (瘀血阻络证) ส่วนใหญ่พบได้ในโรคตับและถุงน้ำดีทั่วไป เช่น ตับแข็ง มะเร็งตับ หรือเนื้องอกในตับ
  • อาการทางคลินิก : มักจะปวดเหมือนเข็มทิ่มแทงบริเวณชายโครง ตำแหน่งปวดชัดเจน กดไม่ได้ กลางคืนปวดมากขึ้น ถ้ากดใต้ชายโครงจะพบเป็นก้อน
  • ลักษณะลิ้น : ลิ้นค่อนข้างดำคล้ำ
  • ลักษณะชีพจร : ชีพจรจมและฝืด 
    
• อินตับพร่อง (肝络失养证) 
  • อาการทางคลินิก : รู้สึกปวดรำคาญ เวลาเหนื่อยจะปวดมากขึ้น มีกลุ่มอาการอินตับพร่อง คือปากคอแห้ง จิตใจร้อนรุ่ม วิงเวียนศีรษะ ตาลาย ถ้าเป็นมากจะมีอาการตาแห้ง และชาตามนิ้วมือ
  • ลักษณะลิ้น : ลิ้นแดงฝ้าน้อย
  • ลักษณะชีพจร : ชีพจรละเอียดเร็วและตึง    

การบำบัดรักษาทางแพทย์แผนจีน

สยามแพทย์แผนจีนคลินิกทำการรักษาอาการปวดชายโครงด้วยวิธีการดังนี้

• ทานยาสมุนไพรจีนแคปซูลผลิตจากสมุนไพรจีน 100% (ผ่านกระบวนการผลิตที่ปลอดภัย ปราศจากสารสเตียรอยด์และสารเคมี) ตามแต่ละอาการ เช่น
  • ปวดชายโครงจากชี่ตับติดขัด ใช้ยาสมุนไพรที่มีสรรพคุณในการกระจายชี่ตับเพื่อให้ชี่ หรือลมปราณเดินได้คล่อง เพื่อรักษาอาการปวดเสียดชายโครง
  • ปวดชายโครงจากการที่มีร้อนชื้นที่ตับและถุงน้ำดี ใช้ยาสมุนไพรที่มีสรรพคุณระบายความร้อนชื้นที่ตับและถุงน้ำดี ปรับการไหลเวียนของลมปราณ เพื่อรักษาอาการปวดเสียดชายโครง

• ฝังเข็มตามกลุ่มอาการ  ทำการฝังเข็มปรับสมดุลร่างกายตามแต่ละกลุ่มอาการ เช่น
  • ปวดชายโครงจากเลือดคั่งอุดตัน ฝังเข็มตามจุดฝังเข็มที่มีสรรพคุณในการสลายเลือดคั่ง ทะลวงลมปราณ เพื่อรักษาอาการปวดเสียดชายโครง

• การรมยา ใช้ตัวยาโกฐจุฬาลัมพารมตรงจุดฝังเข็ม เพื่อรักษาอาการปวดเสียดชายโครง
  
• ครอบแก้ว ใช้การครอบแก้วไฟหรือครอบแก้ว เพื่อบรรเทาอาการปวดทำให้เลือดไหลเวียนได้สะดวก เพื่อรักษาอาการปวดเสียดชายโครง

คำแนะนำจากแพทย์แผนจีน

• ดื่มน้ำให้ได้วันละ 3 ลิตร โดยใช้การจิบเรื่อยๆ ทั้งวัน
• นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ วันละ 6-8 ชม.
• ไม่ควรนอนดึก นอนไม่ควรเกิน 22.00 น.
• ไม่ตรากตรำทำงานหนักมากจนเกินไป
• พยายามผ่อนคลายความเครียด ไม่ให้เครียดมากจนเกินไป
• รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ หลากหลาย ย่อยง่าย และรับประทานผักและผลไม้ให้มากขึ้น

อาหารที่ช่วยบำรุงกระดูกและเส้นเอ็น

คลายกล้ามเนื้อ ลดการอักเสบ กระตุ้นการไหลเวียนของเลือด อีกทั้งยังช่วยบำรุงตับ ไต กระเพาะ ม้ามด้วย

ส่วนประกอบ
    - ถั่วเขียว ประมาณ 100 กรัม
    - ลูกเดือย ประมาณ 100 กรัม
    - ขิงแก่ 3-4 แผ่นบางๆ
    - น้ำสะอาด 2 ลิตร

วิธีทำ
    - นำลูกเดือยมาล้างให้สะอาด โดยใส่เกลือลงไปและขัดๆถูๆ หลังจากนั้นล้างน้ำจนสะอาด แช่น้ำทิ้งไว้ 4-5 ชั่วโมง หรือแช่ค้างคืนก็ได้เพื่อให้ลูกเดือยนิ่มและต้มสุกได้เร็วขึ้น
    - นำถั่วเขียวมาล้างให้สะอาด แช่น้ำประมาณ 2-3 ชั่วโมง
    - เทน้ำใส่หม้อ ใส่ลูกเดือย ใส่ขิง ตั้งไฟปานกลาง ต้มจนเดือด หลังจากนั้นใส่ถั่วเขียวลงไป ต้มต่ออีกประมาณ 30 นาที หรือจนลูกเดือยและถั่วเขียวนิ่ม ถ้าบางคนชอบหวานก็สามารถใส่หล่อฮั้งก้วยหรือหญ้าหวาน เพื่อเพิ่มความหวานจากธรรมชาติ 

หมายเหตุ ผลการรักษาขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล ความรุนแรงของโรค ระยะเวลาในการเป็น และปัจจัยอื่นๆ