หากเริ่มมีอาการปวดไหล่ อาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ แต่ในผู้ที่มีอาการปวดไหล่เรื้อรัง หรือมีอาการไหล่ติด และไม่สามารถใช้งานไหล่ได้อย่างปกติ ควรรีบไปพบแพทย์ เพราะอาจเกิดจากมีเส้นเอ็นหัวไหล่ฉีกขาด หรือโรคเอ็นกล้ามเนื้อไหล่อักเสบหากไม่รีบรักษาอาจมีภาวะข้อไหล่ติดได้ 

    ตามหลักกายวิภาคศาสตร์ ข้อไหล่ประกอบขึ้นจากกระดูก 3 ส่วน คือ

• กระดูกท่อนแขนด้านบน (Humerus)

• กระดูกสะบัก (Scapular)

• กระดูกไหปลาร้า (Clavicle)

    ข้อไหล่ (ห้วกระดูกและเบ้า) จะอยู่ด้วยกันได้ด้วยตัวเยื่อหุ้มข้อ (Capsule) และเส้นเอ็นไหล่ (Rotator Cuff) ตัวเส้นเอ็น Rotator Cuff ประกอบขึ้นจากกล้ามเนื้อและเส้นเอ็น 4 มัดมาประกอบกันเป็นแผงโอบหุ้มข้อไหล่ ทำหน้าที่ให้ความมั่นคงกับข้อไหล่และเป็นแกนหมุนและยกหัวไหล่ นอกจากนี้ยังมีถุง (Bursa) ซึ่งให้ความหล่อลื่นและป้องกันการเสียดสีของเส้นเอ็น Rotator Cuff กับกระดูกส่วนบนของไหล่ (Acromion) เมื่อมีการอักเสบของเส้นเอ็นหรือมีการฉีกขาดของเส้นเอ็น Rotator Cuff ตัวถุง (Bursa) นี้ก็จะมีภาวะอักเสบและมีอาการเจ็บเกิดขึ้นด้วย ข้อไหล่ของเราจะมีสิ่งที่เรียกว่าเส้นเอ็นกล้ามเนื้อไหล่พาดผ่านข้อไหล่อยู่ ทำหน้าที่ในการขยับแขน เช่น ยก กาง บิด หมุนแขน ซึ่งถ้าเอ็นกล้ามเนื้อเหล่านี้เกิดการอักเสบขึ้น จะทำให้เกิดอาการปวดไหล่ ปวดด้านหน้า ด้านข้างหรือด้านหลัง โดยจะปวดมากขณะขยับแขน ยกแขน กางแขน หรือหมุนแขนสุด บางครั้งอาจปวดร้าวไปยังต้นแขนได้ รวมทั้งอาจจะมีลักษณะการอักเสบ เช่น ปวด บวม แดง ร้อนร่วมด้วย บางครั้งอาจปวดมากในเวลากลางคืน แต่ยังสามารถขยับแขนได้สุดการเคลื่อนไหว แต่จะมีอาการเจ็บปวดร่วมด้วย

โรคที่เกี่ยวกับข้อไหล่ที่พบได้บ่อย

    โรคเกี่ยวกับข้อไหล่ที่พบมากและควรรู้ไว้เพื่อจะได้ทำการรักษาได้ทัน ได้แก่

โรคเอ็นกล้ามเนื้อไหล่อักเสบ

    สาเหตุของการเกิดเอ็นกล้ามเนื้อไหล่อักเสบ เกิดขึ้นได้หลายสาเหตุ เกิดจากการใช้งานหรือขยับแขนในลักษณะเดิมซ้ำๆ เช่น กิจกรรมที่ต้องยกแขนสูงซ้ำๆ กิจกรรมหนักที่ต้องใช้แรงในการยกแขนซ้ำๆ กิจกรรมที่มีการบิดหมุนแขนซ้ำๆ หรืออาจเกิดอุบัติเหตุที่ทำให้เกิดการอักเสบของเอ็นกล้ามเนื้อไหล่ และอีกหนึ่งสาเหตุสำคัญคือการนอนตะแคงด้านใดด้านหนึ่งซ้ำๆ ซึ่งจะทำให้เกิดการกดเบียดเสียดสีระหว่างเอ็นกล้ามเนื้อ กับกระดูกข้อไหล่และเกิดอาการอักเสบตามมา 

โรคเอ็นข้อไหล่ฉีกขาด

    เมื่อเส้นเอ็นไหล่ฉีกขาดแล้วจะไม่สมานกันเองตามธรรมชาติ ขนาดของรอยขาดจะใหญ่ขึ้นเรื่อยๆเมื่อเวลาผ่านไปหากปล่อยทิ้งไว้ เส้นเอ็นที่ขาดจะหดตัวและไม่สามารถเย็บซ่อมได้อีก ซึ่งอาจทำให้มีข้อไหล่เสื่อมตามมาในอนาคต สาเหตุอาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ ได้แก่ 

• เอ็นไหล่ขาดเกิดจากความเสื่อมของเส้นเอ็นตามอายุที่มากขึ้น ส่วนใหญ่พบในคนไข้อายุ 50 ปีขึ้นไป
• เอ็นไหล่ขาดเกิดจากอุบัติเหตุ เช่นการหกล้ม หรือการเหวี่ยงสะบัดแขนแรงๆ
• เอ็นไหล่ขาดจากการกดทับของกระดูกอะโครเมียน ทำให้เกิดการเสียดสีกันระหว่างกระดูกและเส้นเอ็นไหล่

โรคข้อไหล่ติด

    สาเหตุของข้อไหล่ติดเกิดจากการที่ถุงหุ้มข้อไหล่ซึ่งเป็นเนื้อเยื่อที่อยู่รอบข้อไหล่เกิดการอักเสบการยึดติด และการสร้างแถบเนื้อเยื่อที่ผิดปกติ ทำให้ข้อไหล่ขยับได้น้อยลงและมีอาการปวดอาการข้อไหล่ติดมักจะมีอาการปวดเจ็บตื้อๆ โดยอาการปวดจะเพิ่มขึ้นเมื่อมีการเคลื่อนไหวอาการที่เด่นชัดคือไม่สามารถขยับข้อไหล่ได้มีอาการปวดเวลานอนทับ หรือในเวลากลางคืนอาการของโรคข้อไหล่ติดมี 3 ระยะ ได้แก่ 

• ระยะที่ 1 ระยะเจ็บปวด อาการเจ็บปวดจะค่อยๆเพิ่มขึ้น อาจมีอาการปวดแม้ไม่ได้ทำกิจกรรมระยะนี้มักปวดนาน 6 สัปดาห์ ถึง 9 เดือนมุมการเคลื่อนไหวของข้อไหล่ลดลง
• ระยะที่ 2 ระยะข้อยึด อาการปวดระยะแรกยังคงอยู่ แต่จะอาการปวดลดลง การเคลื่อนไหวของข้อไหล่ลดลงอย่างชัดเจน โดยทั่วไประยะนี้อาจนาน 4-9 เดือน หรืออาจนานกว่านี้ก็ได้
 
• ระยะที่ 3 ระยะฟื้นตัว อาการปวดจะลดลง และการเคลื่อนไหวของข้อไหล่จะค่อยๆดีขึ้นในช่วง 5 เดือน ถึง 2 ปี

สาเหตุและกลไกการเกิดโรค

• ลมเย็นชื้นพัดมากระทบหัวไหล่ เส้นลมปราณหดเกร็งทำให้ปวด
   
• ได้รับบาดเจ็บที่หัวไหล่ ลมปราณและเลือดติดขัดคั่งทำให้ปวด
   
• ลมปราณและเลือดพร่อง เส้นเอ็นและกระดูกอ่อนแอ ใช้งานมากๆ มีผลกระทบทำให้ลมปราณและเลือดติดขัดคั่ง

การจำแนกกลุ่มการรักษาทางการแพทย์แผนจีน

กลุ่มอาการลมเย็นชื้นมากระทบ

• ลักษณะอาการ : ปวดร้าวในหัวไหล่ ถูกลมเย็นยิ่งปวด ถูกความอบอุ่นจะดีขึ้น กลัวลม กลัวหนาว หรือรู้สึกหนักในหัวไหล่
    
• ลักษณะลิ้น : ลิ้นซีด ฝ้าขาวบาง
    
• ลักษณะชีพจร : ชีพจรตึงลื่นหรือตึงแน่น
    
• หลักการรักษา : ขับลม ขับไล่ความเย็น ระบายความชื้น ทะลวงเส้นลมปราณ 

กลุ่มอาการลมปราณติดขัดเลือดคั่ง

• ลักษณะอาการ : ไหล่บวมตึง กดเจ็บ ปวดมากตอนกลางคืน 
   
• ลักษณะลิ้น : ลิ้นคล้ำหรือมีจุดเลือดคั่ง ฝ้าขาวหรือเหลือง
   
• ลักษณะชีพจร : ชีพจรตึงหรือละเอียดฝืด
   
• หลักการรักษา : ไหลเวียนเลือด ยุบบวม ระงับปวด 

กลุ่มอาการลมปราณและเลือดพร่อง

• ลักษณะอาการ : ปวดเมื่อยไหล่ ออกแรงใช้หัวไหล่แล้วยิ่งปวด อาจมีอาการวิงเวียน ตาลาย หายใจขัด อ่อนเพลีย ใจสั่น นอนไม่หลับ แขนขาไม่มีแรง ร่วมด้วย
    
• ลักษณะลิ้น : ลิ้นซีด ฝ้าน้อยหรือขาว
   
• ลักษณะชีพจร : ชีพจรละเอียดไม่มีแรงหรือจม
   
• หลักการรักษา : บำรุงลมปราณและเลือด ไหลเวียนลมปราณและเลือด ระงับปวด

การบำบัดรักษาทางแพทย์แผนจีน

    สยามแพทย์แผนจีนคลินิกทำการรักษาอาการไหล่ติดปวดหัวไหล่ ตามแต่ละกลุ่มอาการของโรคโดยวิธีดังนี้

ทานยาสมุนไพรจีนแคปซูลผลิตจากสมุนไพรจีน 100%

ผ่านกระบวนการผลิตที่ปลอดภัย ปราศจากสารสเตียรอยด์และสารเคมี ตามแต่ละกลุ่มอาการ เช่น

• กลุ่มอาการลมเย็นชื้นมากระทบ ให้ยาที่มีสรรพคุณขับลม ขับไล่ความเย็น ระบายความชื้น ทะลวงเส้นลมปราณ รักษาอาการไหล่ติดปวดหัวไหล่

• กลุ่มอาการลมปราณและเลือดพร่อง ให้ยาที่มีสรรพคุณบำรุงลมปราณและเลือด ไหลเวียนลมปราณและเลือด ระงับปวด รักษาอาการไหล่ติดปวดหัวไหล่

การฝังเข็มปรับสมดุลร่างกาย 

ตามเส้นลมปราณและรักษาอาการที่เป็น ตามแต่ละกลุ่มอาการ เช่น 

• กลุ่มอาการลมปราณติดขัดเลือดคั่ง ทำการฝังเข็มตามจุดฝังเข็มที่มีสรรพคุณไหลเวียนเลือด ยุบบวม ระงับปวด รักษาอาการไหล่ติดปวดหัวไหล่
• กลุ่มอาการลมเย็นชื้นมากระทบ ทำการฝังเข็มตามจุดฝังเข็มที่มีสรรพคุณขับลม ขับไล่ความเย็น ระบายความชื้น ทะลวงเส้นลมปราณ รักษาอาการไหล่ติดปวดหัวไหล่

  

การบริหารข้อไหล่

ก่อนการบริหารควรประคบไหล่ด้วยความร้อน เช่น ใช้ผ้าขนหนูชุบน้ำร้อนประคบนาน ประมาณ 15 นาทีแล้วค่อยเริ่มบริหารด้วยท่าต่างๆดังต่อไปนี้

• แกว่งแขน โดยเอาแขนดีเท้าบนโต๊ะ ก้มตัวลงให้แขนข้างเจ็บห้อยลง ค่อยๆแกว่งแขนไปข้างหน้า ข้างหลัง ข้างใน ออกข้างนอก แกว่งเป็นวงกลมตามเข็มและทวนเข็มนาฬิกา ทำครั้งละ 5 นาที วันละ 2-3 ครั้ง
 
• ใช้นิ้วไต่ฝาผนัง ท่ายืนตรง แขนเหยียด เอานิ้วแตะข้างฝา ไต่ฝาผนังขึ้น – ลง ทั้งในท่ายืนหันหน้าเข้าฝาและยืนหันข้างเข้าฝา ค่อยๆเพิ่มความสูงของนิ้วมือขึ้นเรื่อยๆ ทำครั้งละ 5 นาที วันละ 2-3 ครั้ง
 
• ท่าดึงแขนด้านหลังโดยใช้ผ้าขนหนู ท่ายืนตรงใช้ผ้าเช็ดตัวพาดบ่า มือจับปลายผ้าทั้ง 2 ข้าง แขนดีอยู่ข้างหน้าแขนปวดอยู่ข้างหลัง ค่อยๆใช้แขนดีดึงผ้าขึ้นลง สลับใช้แขนดีอยู่ข้างหลังแขนปวดอยู่ข้างหน้า ทำท่าละ 10 ครั้ง วันละ 2-3 รอบ

คำแนะนำจากแพทย์แผนจีน

• ควรงดอาหารมัน ทอด ปิ้ง ย่าง
   
• ไม่ควรนอนดึก ไม่ควรนอนเกิน 22.00 และควรนอนพักผ่อนให้เพียงพอ
   
• ควรงดน้ำเย็น
   
• ควรดื่มน้ำอุณหภูมิห้องวันละ 3 ลิตรโดยใช้การจิบทุกๆ 10 นาที
 
• ควรทานอาหารประเภทแคลเซียมจากธรรมชาติ เช่น งาดำ ลูกเดือย
 
• ควรทานอาหารประเภทแมกนีเซียมจากธรรมชาติ เช่น เมล็ดฟักทอง กล้วย