ปวดเอว

    อาการปวดเอว หมายถึง การปวดบริเวณกล้ามเนื้อส่วนหลังเอว กระดูกสันหลังส่วนเอว ไม่ว่าจะเป็นการปวดข้างเดียวหรือปวดทั้งสองข้าง สาเหตุเกิดจากการยืน การนั่ง การนอน การเดิน ที่ผิดท่าสะสมมานาน การออกกำลังกายที่มากเกินไป การนั่งขับรถเป็นเวลานาน การยกของที่ไม่ถูกท่า หรือยกของหนักเกินไป เป็นต้น 
    อาการปวดจะแตกต่างกันไป เช่น อาจจะปวดแบบรำคาญ ปวดตึง ปวดเมื่อย เป็นๆหายๆหรืออาจจะปวดเหมือนมีเข็มทิ่มแทง เมื่อกดจะรู้สึกเจ็บมาก 

สาเหตุและกลไกการเกิดโรค

• ปัจจัยก่อโรคจากภายนอก เกิดจากเสี่ยชี่ชนิดต่างๆ เช่น ความเย็น ความร้อน ความชื้นมากระทบร่างกายโดยเฉพาะบริเวณเอว ทำให้ชี่และเลือดไหลเวียนไม่คล่องที่บริเวณเอว เมื่อชี่และเลือดไหลเวียนไม่คล่องจึงเกิดอาการปวด ยกตัวอย่างเช่น การอาศัยอยู่บริเวณที่มีความชื้นสูงเป็นเวลานาน หรือขณะเหงื่อออกแล้วถูกลม หรือสวมเสื้อผ้าบางเกินไป หรือตากฝน สาเหตุต่างๆเหล่านี้ทำให้ลม ความเย็น ความชื้น ความร้อน เข้ามากระทบร่างกายส่งผลให้เกิดความผิดปกติขึ้น
• ปัจจัยก่อโรคจากภายใน เช่น ผู้สูงอายุ ผู้ที่ร่างกายพร่องอ่อนแอแต่กำเนิด ผู้ที่ตรากตรำทำงานหนักมากเกินไป หรือผู้ที่มีอาการเจ็บป่วยเรื้อรังมานาน หรือจากการมีเพศสัมพันธ์ที่มากเกินไป ซึ่งสาเหตุเหล่านี้ทำให้สารจำเป็น(精)ของไตพร่อง ทำให้เส้นเลือด เส้นเอ็นรวมถึงกล้ามเนื้อบริเวณเอวขาดการบำรุงหล่อเลี้ยงที่เพียงพอ จึงก่อให้เกิดอาการปวดเมื่อยเอว เข่าอ่อน
• อุบัติเหตุที่ก่อให้เกิดอาการเลือดคั่ง เช่น การหกล้ม ทำให้เอวเคล็ด การยกของหนักเกินไป หรือที่เกิดจากการบิดตัวมากเกิน เป็นต้น ซึ่งก่อให้เกิดภาวะชี่และเลือดไหลเวียนไม่คล่อง เกิดเลือดคั่งอยู่บริเวณเอว ทำให้เกิดอาการปวด และอาจทำให้หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทช่วงเอว หรือหมอนรองกระดูกคด เคลื่อน หรืออักเสบ เป็นต้น

    

การจำแนกกลุ่มการรักษาทางการแพทย์แผนจีน

• ปวดเอวจากความเย็นชื้น (寒湿腰痛)
  • อาการทางคลินิก : ผู้ป่วยจะมีอาการปวดเย็นๆหนักๆบริเวณเอว บิดตัวไม่สะดวก ค่อยๆมีอาการปวดหนักขึ้น แม้จะนอนอยู่เฉยๆอาการก็ไม่ทุเลาลง เมื่ออากาศหนาวเย็นหรือมีฝนตกอาการจะกำเริบหนักขึ้น
  • ลักษณะลิ้น : ลิ้นซีด ฝ้าขาวเหนียว
  • ลักษณะชีพจร : ชีพจรจมและช้าอ่อนโยน
  • หลักการรักษา : ขจัดความเย็น ขับเคลื่อนความชื้น อบอุ่นและทะลวงเส้นลมปราณ

• ปวดเอวจากความร้อนชื้น (湿热腰痛) 
  • อาการทางคลินิก : ผู้ป่วยที่มีอาการปวดบริเวณเอวแบบร้อนๆและหนักๆ ในฤดูร้อน ในสภาพอากาศที่เปียกชื้นหรือมีฝนตกอาการปวดจะมากขึ้น ถ้าหากมีการเคลื่อนไหวจะทำให้อาการปวดทุเลาลง ผู้ป่วยจะรู้สึกว่าร่างกายหนัก ปัสสาวะน้อยสีเข้ม
  • ลักษณะลิ้น : ฝ้าเหลืองเหนียว
  • ลักษณะชีพจร : ชีพจรนุ่มเร็ว หรือตึงเร็ว
  • หลักการรักษา : ระบายความร้อน ขับความชื้น ผ่อนคลายเส้นเอ็น ระงับปวด

• ปวดเอวจากเลือดคั่ง (瘀血腰痛) 
  • อาการทางคลินิก : ผู้ป่วยจะมีอาการปวดบริเวณเอวเหมือนมีเข็มทิ่มแทง มีตำแหน่งการปวดที่แน่นอน เมื่อถูกกดจะปวด อาการจะทุเลาช่วงเช้าและจะกำเริบหนักช่วงกลางคืน ในรายที่อาการไม่รุนแรงจะเคลื่อนไหวได้แต่ไม่ค่อยสะดวก แต่ในรายที่มีอาการรุนแรงจะไม่สามารถบิดตัวได้เลย
  • ลักษณะลิ้น : ลิ้นมีสีม่วงคล้ำ หรือมีจุดเลือดคั่ง
  • ลักษณะชีพจร : ชีพจรฝืด
  • หลักการรักษา : ปรับการไหลเวียนของเลือด สลายเลือดคั่ง ทะลวงเส้นลมปราณ ระงับปวด

• อาการปวดเอวเนื่องจากไตพร่อง (肾虚腰痛)
  • ปวดเอวจากกลุ่มไตอินพร่อง (肾阴虚) 
    • อาการทางคลินิก : จะมีอาการปวดเอวแบบตื้อๆแน่นๆ เมื่อยล้าไม่มีแรง มีอาการปวดเอวต่อเนื่องเป็นเวลานาน หงุดหงิด นอนไม่หลับ คอแห้ง ปากแห้ง สีหน้าแดง มือเท้าร้อน
    • ลักษณะลิ้น : ลิ้นแดง ฝ้าน้อย
    • ลักษณะชีพจร : ชีพจรตึงเล็กเร็ว
    • หลักการรักษา : บำรุงอินของไต บำรุงหล่อเลี้ยงเส้นเอ็น
  • ปวดเอวจากกลุ่มไตหยางพร่อง (肾阳虚) 
    • อาการทางคลินิก : จะมีอาการปวดเอวแบบตื้อๆแน่นๆ เมื่อยล้าไม่มีแรง มีอาการปวดเอวต่อเนื่องเป็นเวลานาน จะรู้สึกเย็นบริเวณที่ปวดร่วมด้วย เมื่อได้รับความร้อน อาการปวดจะทุเลาลง เมื่อทำงานหนักจะรู้สึกปวดมากขึ้น ถ้าได้นอนพักอาการจะทุเลาลง มักเป็นๆหายๆ มีอาการปวดเกร็งท้องน้อย สีหน้าขาวซีด ขี้หนาว แขนขาเย็น
    • ลักษณะลิ้น : ลิ้นซีด
    • ลักษณะชีพจร : ชีพจรจมเล็กไม่มีแรง
    •  หลักการรักษา : บำรุงหยางของไตให้แข็งแกร่ง อบอุ่นเส้นลมปราณ

การบำบัดรักษาทางแพทย์แผนจีน

สยามแพทย์แผนจีนคลินิกทำการรักษาอาการปวดเอว ตามแต่ละกลุ่มอาการของโรคโดยวิธีดังนี้ 

• ทานยาสมุนไพรจีนแคปซูลผลิตจากสมุนไพรจีน 100% (ผ่านกระบวนการผลิตที่ปลอดภัย ปราศจากสารสเตียรอยด์และสารเคมี) ตามแต่ละกลุ่มอาการ เช่น
  • กลุ่มอาการปวดเอวจากความเย็นชื้น ให้ยาที่มีสรรพคุณขจัดความเย็น ขับความชื้น เพิ่มความอบอุ่น ทะลวงเส้นลมปราณ รักษาอาการปวดเอว
  • กลุ่มอาการปวดเอวจากไตหยางพร่อง ให้ยาที่มีสรรพคุณบำรุงหยางของไตให้แข็งแกร่ง อบอุ่นเส้นลมปราณ รักษาอาการปวดเอว
• การฝังเข็มปรับสมดุลร่างกาย ตามเส้นลมปราณและรักษาอาการที่เป็น ตามแต่ละกลุ่มอาการ เช่น
  • กลุ่มอาการปวดเอวจากความร้อนชื้น ทำการฝังเข็มตามจุดฝังเข็มที่มีสรรพคุณระบายความร้อน ขับความชื้น ผ่อนคลายเส้นเอ็น รักษาอาการปวดเอว
  • กลุ่มอาการปวดเอวจากเลือดคั่ง ทำการฝังเข็มตามจุดฝังเข็มที่มีสรรพคุณปรับการไหลเวียนของเลือด สลายเลือดคั่ง ทะลวงเส้นลมปราณ รักษาอาการปวดเอว
• การกัวซา กัวซาบริเวณตำแหน่งที่มีอาการปวด ทำให้เลือดลมไหลเวียนดี ทำให้กล้ามเนื้อเกิดการคลายตัว บรรเทาอาการปวด รักษาอาการปวดเอว

• นวดปรับสมดุลกระดูก นวดตามแนวเส้นลมปราณ ทำให้เลือดลมไหลเวียนดี ทำให้กล้ามเนื้อเกิดการคลายตัว และปรับสมดุลกระดูกให้อยู่ในตำแหน่งที่ถูกต้อง ลดอาการปวด รักษาอาการปวดเอว

• การครอบแก้ว ครอบแก้วบริเวณตำแหน่งที่มีอาการปวด ทำให้เลือดลมไหลเวียนดี ทำให้กล้ามเนื้อเกิดการคลายตัว บรรเทาอาการปวด รักษาอาการปวดเอว

การบำบัดรักษาทางแพทย์แผนจีน

• ไม่ควรยกของหนัก และทำกิจกรรมที่ใช้เอวและขามากเกินไป
• ควรแกว่งแขนบำบัดโรคแก้ปวดเอววันละ  2-3 ครั้ง แต่ละครั้งทำ 5-10 นาที
• ดื่มน้ำ 2-3 ลิตรต่อวัน โดยใช้การจิบทั้งวัน
• นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ โดยควรนอนไม่เกิน 22.00 น. 
• งดการก้ม และควรนั่งหลังตรง

อาหารที่ช่วยบำรุงกระดูกและเส้นเอ็น

คลายกล้ามเนื้อ ลดการอักเสบ กระตุ้นการไหลเวียนของเลือด อีกทั้งยังช่วยบำรุงตับ ไต กระเพาะ ม้ามด้วย

ส่วนประกอบ
    - ถั่วเขียว ประมาณ 100 กรัม
    - ลูกเดือย ประมาณ 100 กรัม
    - ขิงแก่ 3-4 แผ่นบางๆ
    - น้ำสะอาด 2 ลิตร

วิธีทำ
    - นำลูกเดือยมาล้างให้สะอาด โดยใส่เกลือลงไปและขัดๆถูๆ หลังจากนั้นล้างน้ำจนสะอาด แช่น้ำทิ้งไว้ 4-5 ชั่วโมง หรือแช่ค้างคืนก็ได้เพื่อให้ลูกเดือยนิ่มและต้มสุกได้เร็วขึ้น
    - นำถั่วเขียวมาล้างให้สะอาด แช่น้ำประมาณ 2-3 ชั่วโมง
    - เทน้ำใส่หม้อ ใส่ลูกเดือย ใส่ขิง ตั้งไฟปานกลาง ต้มจนเดือด หลังจากนั้นใส่ถั่วเขียวลงไป ต้มต่ออีกประมาณ 30 นาที หรือจนลูกเดือยและถั่วเขียวนิ่ม ถ้าบางคนชอบหวานก็สามารถใส่หล่อฮั้งก้วยหรือหญ้าหวาน เพื่อเพิ่มความหวานจากธรรมชาติ 

ท่าบริหารแก้อาการปวดเอว

ท่ายกสะโพกแก้ปวดเอว

• ชันเข่าขึ้น 
• ยกก้นขึ้น-ลงในระดับที่ทำไหว ไม่ฝืนเกินไป ขึ้น-ลง ให้นับเป็น 1 ครั้ง ทำทั้งหมด 10 ครั้ง 
  
• โยกขาไปทางซ้ายและขวา โยกลงเท่าที่ไหว ทำทั้งหมด 10 ครั้ง โดยลำตัวไม่เคลื่อนที่ 
  
  

การนวดท้องคลายปวดช่วงเอว

• นอนราบ (นอนหงายตัวตรง ขาตรง)  
• กดจุดเทียนซู อยู่ห่างจากสะดือไป 2 ชุ่น (หากกดลงไปแล้วพบว่ากล้ามเนื้อเป็นลำ แสดงว่ามีอาการปวดเอว) ให้กดขึ้น-ลงเป็นแนวเดียวกัน เพื่อคลายกล้ามเนื้อช่วงท้อง ทำทั้งสองข้าง 1-2 นาที
• นวดท้องคลายปวดวันละ 2-3 ครั้ง หรือเมื่อมีอาการปวดเอว

จุดเหว่ยจง (委中)

• ตำแหน่ง => อยู่ตรงกึ่งกลางของรอยพับหลังเข่า

• รักษาอาการ => กล้ามเนื้อขาหดเกร็ง (โดยเฉพาะกลุ่มที่เป็นหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทที่เอวลงสะโพกร้าวลงขา และปวดเอวจากออฟฟิศซินโดรม) เหมาะกับผู้ที่มีอาการ ปวดบริเวณหลังและเอว ปวดขา ขาชาไม่มีแรง อัมพฤกษ์อัมพาต ปวดเข่า อาเจียน ท้องเสีย เจ็บลิ้นปี่ ลมชัก ปัสสาวะขัด ปัสสาวะรดที่นอน ไฟลามทุ่ง ผื่นคันเป็นน้ำเหลือง ฝีหนองที่เต้านม โรคเรื้อน เป็นไข้แต่ไม่มีเหงื่อ มาลาเรีย เลือดกำเดาไหล เจ็บคอ เหงื่อออกเอง เหงื่อออกกลางคืน 

• วิธีนวดกดจุด => กดนวดคลึง กดค้าง หรือกดปล่อยๆ ครั้งละ 2-3 นาที ทั้ง 2 ข้าง   

จุดไท่ซี

• ตำแหน่ง => อยู่กึ่งกลางระหว่างเอ็นร้อยหวาย และตาตุ่มด้านใน

• รักษาอาการ => บำรุงไต แก้ปวดเอว ปวดตามแนวกระดูกไขสันหลัง โรคปวดข้อ ปวดขา ปวดเอว ปลายเท้าเย็นและชา ขาเคลื่อนไหวได้ไม่ดี ส้นเท้าปวดบวม ปัสสาวะผิดปกติ ปวดศีรษะ หอบ หายใจลำบาก เจ็บหน้าอก เสมหะเหนียว เจ็บคอ ปวดฟัน ใจสั่น เจ็บหัวใจ ประจำเดือนมาไม่ปกติ เสื่อมสมรรถภาพทางเพศ นอนไม่หลับ 

• วิธีนวดกดจุด => ให้นวดกดคลึงเบาๆ ให้รู้สึกปวดๆ หน่วงๆ ตึงๆ 2-3 นาที วันละ 2-3 ครั้ง