เวียนศีรษะ (眩晕, Dizziness)

    อาการเวียนศีรษะ เป็นอาการที่คนส่วนใหญ่คงเคยเป็น อาการเวียนศีรษะอาจจะมีทั้งวิงเวียนศีรษะ มึนศีรษะ ตามัว ตาลาย หน้ามืดคล้ายจะเป็นลม หรืออาจจะรู้สึกมึนศีรษะเหมือนบ้านหมุนได้ อาการเวียนศีรษะเป็นอาการที่ไม่เฉพาะเจาะจง สามารถเกิดได้จากหลายสาเหตุ โดยสาเหตุที่พบได้บ่อย ได้แก่ การพักผ่อนไม่เพียงพอ ภาวะเครียด วิตกกังวล ปวดศีรษะจากความเครียด ปวดศีรษะไมเกรน ความผิดปกติของสายตาชนิดต่างๆ การใช้สายตามากเกินไป

    ซึ่งภาวะเหล่านี้อาการอาจจะดีขึ้นหลังจากได้นอนพักผ่อน หรือทำกิจกรรมที่ผ่อนคลายขึ้น หรืออาจจะเกิดได้จากโรคต่างๆ เช่น โรคทางระบบไหลเวียนโลหิต โรคทางระบบประสาท ภาวะโลหิตจาง เป็นต้น นอกจากนี้ยังอาจเกิดได้จากสาเหตุอื่นๆที่พบไม่บ่อยนัก เช่น โรคหลอดเลือดสมอง เนื้องอกในสมอง แต่โรคเหล่านี้มักไม่ดีขึ้นเมื่อนอนพักและมักมีอาการผิดปกติอื่นๆร่วมด้วย เช่น มีอาการอ่อนแรงครึ่งซีก มีอาการชา มีอาการหน้าเบี้ยว หรืออาเจียน โดยหากเป็นโรคหลอดเลือดสมองอาจจะทำให้มีอาการอ่อนแรงอย่างฉับพลัน ส่วนโรคเนื้องอกในสมองมักทำให้อาการเป็นมากขึ้นเรื่อยๆ หรือบางคนอาจจะมีอาการเวียนศีรษะเหมือนบ้านหมุน

    อาการเวียนศีรษะแบบบ้านหมุนเป็นอาการที่มีสาเหตุมาจากความผิดปกติของอวัยวะการทรงตัวในหูชั้นใน ซึ่งเป็นส่วนที่ทำหน้าที่คอยควบคุมการทรงตัวให้สมดุลในท่าทางต่างๆ เมื่อเกิดความผิดปกติจึงทำให้มีอาการเวียนศีรษะแบบรู้สึกหมุน ผู้ป่วยจะรู้สึกว่าสิ่งแวดล้อมหมุนรอบตัวเอง หรือตัวเองหมุนทั้งที่ตัวเองอยู่กับที่ หรือไม่มีการเคลื่อนไหว ในรายที่มีอาการรุนแรงมาก อาจมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน มีความรู้สึกเหมือนจะเป็นลม หูอื้อ การได้ยินลดลงหรือมีเสียงในหูร่วมด้วยได้ 

สาเหตุของอาการเวียนศีรษะ

• เกิดจากการนอนพักผ่อนไม่เพียงพอ นอนไม่หลับ นอนดึกเกินไป ซึ่งมีผลให้ร่างกายพักผ่อนไม่เพียงพอ ทำให้เลือดไหลเวียนไม่สะดวกจึงเกิดอาการเวียนศีรษะได้
• เกิดจากการรับประทานอาหารที่ไม่เหมาะสม เช่น อาหารที่มีรสหวาน รสเค็ม รสเผ็ดจัดเกินไป รวมถึงอาหารประเภทมัน ทอด ปิ้ง ย่าง หรือน้ำเย็น น้ำหวาน น้ำแข็ง น้ำแข็งใส หรือไอศกรีมมากเกินไป เพราะการรับประทานอาหารดังกล่าวมากเกินไป ทำให้การไหลเวียนของเลือดหนืดข้นไหลเวียนไม่สะดวก จึงทำให้เกิดอาการมึนหัวเวียนหัวได้ง่าย
• เกิดจากการตรากตรำใช้สมองและร่างกายมากเกินไป โดยมากเมื่อเกิดการใช้ร่างกายมากเกินไปมักจะเกิดสภาวะเครียด คิดมาก วิตกกังวล หรือเกิดอาการเมื่อยล้า ซึ่งเป็นผลให้เกิดภาวะเลือดหนืดข้นเลือดไหลเวียนติดขัดจนทำให้เกิดอาการปวดศีรษะหรือมึนศีรษะได้
• เกิดจากอารมณ์ด้านลบ เช่น อารมณ์โกรธหรือโมโหจัด ทำให้เกิดอาการมึนศีรษะหรือเวียนศีรษะได้
• เกิดจากอายุ เนื่องจากการที่อายุมากขึ้นทำให้ร่างกายเกิดความเสื่อม รวมถึงสภาพร่างกายอ่อนแอทำให้เกิดอาการมึนศีรษะหรือเวียนศีรษะได้
• เกิดจากมีการบาดเจ็บหรือมีการเสียเลือด ซึ่งอาจทำให้เกิดภาวะร่างกายขาดเลือดหรือเลือดไม่พอหล่อเลี้ยงร่างกายจึงทำให้เกิดอาการเวียนศีรษะได้

สาเหตุของอาการเวียนศีรษะในทรรศนะแพทย์แผนจีน

    สาเหตุหลักของอาการเวียนศีรษะในทรรศนะแพทย์แผนจีน คือ ลม ไฟ เสมหะ ความพร่อง และเลือดคั่ง

• การได้รับลมจากภายนอกไปรบกวนทวารของศีรษะ อาจเป็นลมร้อนหรือลมเย็น เมื่อมีลมไปกระทบที่ศีรษะมากเกินไปทำให้เกิดอาการเวียนศีรษะ
• อารมณ์ต่างๆ เมื่อมีอารมณ์มากระทบจะเกิดการติดขัดของชี่ตับทำให้เกิดเป็นไฟ เมื่อมีไฟจะมีความร้อน ความร้อนทำให้เกิดลมไปรบกวนที่ทวารของศีรษะทำให้เกิดอาการเวียนศีรษะ
• การรับประทานอาหารไม่เหมาะสม ทำให้เกิดม้ามพร่องเกิดความชื้นและเสมหะ โดยเสมหะอาจลอยขึ้นไปรบกวนทวารของศีรษะทำให้เกิดอาการเวียนศีรษะ
• การตรากตรำเกินไป ทำให้เลือดลมไม่เพียงพอไปหล่อเลี้ยงทวารของศีรษะจึงทำให้เกิดอาการวิงเวียนศีรษะ
• อายุมาก สภาพร่างกายอ่อนแอ ตับไตพร่องทำให้ไขกระดูกหรือสมองได้รับการหล่อเลี้ยงไม่เพียงพอทำให้เกิดอาการเวียนศีรษะ
• มีการเสียเลือด ทำให้สมองขาดเลือดไปหล่อเลี้ยงอย่างเพียงพอ
• มีการบาดเจ็บ ทำให้มีเลือดคั่งไปอุดตันทวารของศีรษะ เป็นผลให้ศีรษะได้รับการหล่อเลี้ยงไม่เพียงพอ 

การตรวจวินิจฉัยอาการเวียนศีรษะในทางแพทย์แผนจีน

• หยางตับแกร่ง《肝阳上亢证》เป็นกลุ่มที่พบบ่อยที่สุดในคนที่มีความดันโลหิตสูง กระดูกคอมีปัญหาหรือคนที่เป็นโรคหลอดเลือดสมอง
  • อาการทางคลินิก : วิงเวียน มีอาการมากขึ้นเมื่อมีอารมณ์ไม่ดีหรือโกรธ หรือถ้าเป็นมากจะเวียนศีรษะจนล้มลง มีเสียงในหู ปวดศีรษะ รู้สึกแน่นบริเวณดวงตา ปากขม นอนไม่หลับ ฝันมาก รู้สึกร้อนที่ใบหน้าเป็นบางช่วง อารมณ์โมโหง่าย ถ้าเป็นมากจะมีอาการชาหรือมือเท้าสั่น
  • ลิ้นและชีพจร : ลิ้นแดง ฝ้าเหลือง ชีพจรตึง
  • หลักการรักษา : สงบตับ ลดหยาง ขจัดไฟ ขจัดร้อน สงบลม

• เลือดลมไม่พอ《气血亏虚证》พบได้ในคนที่มีความดันโลหิตต่ำหรือโลหิตจาง โดยมีประวัติเสียเลือดหรือตรวจเลือดพบว่ามีโลหิตจาง หรือวัดความดันโลหิตแล้วพบว่ามีอาการความดันโลหิตต่ำ
  • อาการทางคลินิก : วิงเวียน ถ้าทำงานจะเป็นมากหรือถ้าพักผ่อนไม่พอก็จะกำเริบ มีอาการบ่งบอกว่าเลือดลมไม่พอ เช่น หน้าซีด ลิ้นซีด ริมฝีปากซีด เส้นผมไม่มีประกาย นอนไม่หลับ ใจสั่น ถ้าลมปราณพร่องจะไม่ค่อยพูด อ่อนเพลีย ท้องอืด รับประทานอาหารไม่ค่อยลง
  • ลิ้นและชีพจร : ลิ้นซีดฝ้าขาว ชีพจรเล็กไม่มีแรง
  • หลักการรักษา : บำรุงเลือดลม บำรุงหัวใจ และม้ามไปพร้อมกัน
    

• จิงของไตไม่พอ《肾精不足证》มักพบในผู้สูงอายุ
  • อาการทางคลินิก : มีอาการวิงเวียนศีรษะอาจมีอาการชี่ไตพร่อง เช่น ไม่สดชื่น เมื่อยเอว เข่าอ่อน ตาแห้ง สายตาไม่ดี นอนไม่หลับ ฝันมาก อาจมีเสียงดังในหู ฟันโยกคลอน อสุจิเคลื่อนง่าย สีหน้าซีดขาว กลัวหนาวมือเท้าเย็น
  • ลิ้นและชีพจร : ลิ้นแดง ฝ้าน้อย ชีพจรเล็กเร็ว หรือลิ้นอ่อนนุ่ม ฝ้าขาว ชีพจรอ่อนแอ
  • หลักการรักษา : บำรุงไต เพิ่มสารจำเป็นของไต
    

• เสมหะชื้นอุดตัน《痰湿中阻证》จัดว่าเป็นกลุ่มอาการรุนแรงพบในคนที่มีน้ำในหูไม่เท่ากัน หรือมีอาการวิงเวียนอันเกิดจากศูนย์กลางประสาท
  • อาการทางคลินิก : มีอาการวิงเวียน หนักศีรษะ มึนศีรษะ มองอะไรก็หมุนไปหมด แน่นหน้าอก คลื่นไส้อาเจียนเป็นเสมหะหรือน้ำลายเหนียว รับประทานอาหารได้น้อย หลับมาก
  • ลิ้นและชีพจร : ลิ้นฝ้าขาวเหนียว ชีพจรนุ่มลื่น
  • หลักการรักษา : ขจัดเสมหะ ขจัดชื้น เสริมม้าม ปรับสมดุลของกระเพาะอาหาร
    

• มีเลือดคั่ง《瘀血阻窍证》สามารถเกิดโดยลำพังหรือผสมอยู่ใน 4 กลุ่มที่กล่าวมาแล้ว มักพบได้ในคนที่มีอาการวิงเวียนมานาน
  • อาการทางคลินิก : มีอาการวิงเวียน มีอาการเลือดคั่ง เช่น ปวดศีรษะ สีหน้าคล้ำ นอนไม่หลับ ใจสั่น หลงลืม ไม่กระตือรือร้น
  • ลิ้นและชีพจร : ลิ้นคล้ำมีรอยจ้ำคล้ำบนลิ้น ชีพจรฝืดหรือเล็กฝืด
  • หลักการรักษา : ขจัดเลือดคั่ง เพิ่มเลือดใหม่ เพิ่มการไหลเวียนเลือด ทะลวงทวาร
    
    

การบำบัดรักษาอาการเวียนศีรษะทางแพทย์แผนจีน

• การทานยาสมุนไพรจีนแคปซูลผลิตจากสมุนไพรจีน 100% (ผ่านกระบวนการผลิตที่ปลอดภัย ปราศจากสารสเตียรอยด์และสารเคมี) ตามแต่ละกลุ่มอาการและสาเหตุ เช่น
  • อาการเวียนศีรษะที่เกิดจากหยางตับแกร่ง ทานยาสมุนไพรจีนที่มีสรรพคุณสงบตับ ลดหยาง ขจัดไฟ ขจัดร้อน สงบลม แก้อาการเวียนศีรษะ   
  • อาการเวียนศีรษะที่เกิดจากเลือดลมไม่พอ ทานยาสมุนไพรจีนที่มีสรรพคุณบำรุงเลือดลม และบำรุงหัวใจและม้าม แก้อาการเวียนศีรษะ

• การฝังเข็มตามแต่ละกลุ่มอาการ เพื่อปรับสมดุลร่างกายตามกลุ่มอาการ
  • อาการเวียนศีรษะที่เกิดจากเสมหะชื้นอุดตัน ทำการฝังเข็มที่มีสรรพคุณขจัดเสมหะ ขจัดชื้น เสริมม้าม ปรับสมดุลของกระเพาะอาหาร แก้อาการเวียนศีรษะ
  • อาการเวียนศีรษะที่เกิดจากเลือดคั่ง ทำการฝังเข็มที่มีสรรพคุณขจัดเลือดคั่ง เพิ่มการไหลเวียนเลือด ทะลวงทวาร แก้อาการเวียนศีรษะ
    

    

นวดกดจุดลดอาการเวียนศีรษะ

จุดเฟิงฉือ (风池)

• ตำแหน่ง => อยู่ตรงเหนือชายผมด้านหลังขึ้นไป 1 ชุ่น (1ชุ่น คือ วัดจากความกว้างของข้อแรกของนิ้วหัวแม่มือของผู้ป่วย) บริเวณใต้ฐานกระโหลกศีรษะ 

• ข้อบ่งใช้ => เหมาะกับผู้ที่มีอาการปวดศีรษะ เวียนศีรษะ ปวดเกร็งท้ายทอยและบ่าไหล่ (ปวดคอบ่าไหล่จากออฟฟิศซินโดรม หรือหมอนรองกระดูกทับเส้นที่คอร้าวลงแขน) ปวดศีรษะ วิงเวียนศีรษะ ตาแดง ไซนัสอักเสบ เลือดกำเดาไหล หูมีเสียงดัง โรคทางจิตประสาท ลมชัก ไข้หวัด โรคเส้นเลือดสมอง โรคจากความร้อน คอหอยพอก

• วิธีนวดกดจุด => เวลานวดใช้นิ้วหัวแม่มือ กดคลึงลงไปโดยหมุนเป็นวงกลม ประมาณ 2-3 นาที วันละ 2-3 ครั้ง หรือนวดขณะที่มีอาการดังกล่าว ลองทำตามได้เลยนะค้าบบบ

จุดไท่ชง (太冲)

• ตำแหน่ง => อยู่บนบริเวณหลังเท้าแอ่งกระดูกระหว่างนิ้วโป้งและนิ้วชี้ 

• รักษาอาการ => ลดอาการปวดศีรษะ เวียนศีรษะ กรดไหลย้อนที่เกิดจากอารมณ์แปรปรวน ที่ส่งผลทำให้มีอาการปวดท้อง ท้องอืดแน่น ท้องร้องโครกคราก ท้องเสีย ท้องผูก ดีซ่าน แสบร้อนกลางอก แน่นหน้าอก ระบายความร้อนในระบบตับ  และจุดไท่ชงนี้ยังสามารถรักษาอาการขาชาและอ่อนแรง ปวดชายโครง ปวดศีรษะ ไมเกรน เวียนศีรษะ ปากแห้ง เจ็บคอ ตาปวดบวมและแดง ประสาทตาเสื่อม ไอ แน่นหน้าอก กลั้นปัสสาวะไม่ได้ ปัสสาวะลำบาก ประจำเดือนไม่สม่ำเสมอ โรคขาดประจำเดือน ตกขาว ปวดประจำเดือน ปวดบริเวณฝีเย็บ โรคเครียด โรคซึมเศร้า โรคชักในเด็ก ความดันโลหิตสูง ไส้เลื่อน

• วิธีนวดกดจุด => กดนวดคลึงให้รู้สึกปวดๆ หน่วงๆ ตึงๆ ประมาณ 2-3 นาที วันละ 2-3 ครั้ง 

จุดไป๋ฮุ่ย (百会)

• ตำแหน่ง => อยู่กึ่งกลางระหว่างเส้นเชื่อมจากยอดใบหูทั้ง 2 ข้าง บรรจบกับเส้นที่ลากจากปลายจมูกขึ้นมาตรงกลางศีรษะ

• รักษาอาการ => ปวดศีรษะ ปวดไมเกรน นอนไม่หลับ อัมพฤกษ์ อัมพาต เส้นเลือดในสมองตีบ เส้นเลือดในสมองแตก หูมีเสียง ลมบ้าหมู ลมชัก รักษาอาการซึมเศร้า รักษาอาการทางจิตประสาท ภาวะสมองเสื่อม แขนขากระตุก อัมพาตใบหน้า 

• วิธีนวดกดจุด => ใช้นิ้วชี้หรือนิ้วกลาง หรือทั้ง 2 นิ้ว กดนวดคลึงไปมา 100 ครั้ง วันละ 2-3 ครั้ง    

จุดซ่วยกู่ (率谷)

• ตำแหน่ง => อยู่ด้านข้างของศีรษะ เหนือยอดใบหูขึ้นไป 1.5 ชุ่น หรือใช้นิ้วมือ 2 นิ้ว (ชี้ กลาง) ทาบลงไป

• รักษาอาการ => ปวดศีรษะ ปวดตื้อๆแน่นๆ บริเวณศีรษะ ไมเกรน ความดันโลหิตสูง วิงเวียนศีรษะ อัมพฤกษ์ อัมพาต ลมชักในเด็ก 

• วิธีนวดกดจุด => เวลานวดใช้นิ้วหัวแม่มือทั้ง 2 ข้าง กดคลึงลงไป หมุนเป็นวงกลม ประมาณ 2 - 3 นาที

- จุดอิ้นถาง (印堂穴) 

• ตำแหน่ง => อยู่ตรงจุดกึ่งกลางระหว่างหัวคิ้วทั้ง 2 ข้าง 

• รักษาอาการ => ภูมิแพ้ ปวดศีรษะ วิงเวียน บำรุงสมองช่วยความจำ ช่วยผ่อนคลายอารมณ์ คลายความวิตกกังวล ช่วยอาการนอนไม่หลับ ทำให้หลับสบายขึ้น เลือดกำเดาไหล ไซนัสอักเสบ ลมชัก 

• วิธีการนวดกดจุด => ใช้นิ้วกดนวดคลึงให้รู้สึกปวดๆ หน่วงๆ ตึงๆ ครั้งละ 2-3 นาที วันละ 2-3 ครั้ง