โรคท้องผูก（便秘）

    โรคท้องผูก เป็นอาการถ่ายอุจจาระยาก เนื่องจากอุจจาระมีสภาพเป็นก้อนแห้งแข็ง อันเนื่องมาจากร่างกายขาดน้ำ หรืออุจจาระอยู่ในลำไส้นานจนแห้งแข็ง เวลาขับถ่ายจึงต้องใช้แรงในการเบ่งมาก อาจมีอาการขับถ่ายไม่ออก และหลังถ่ายอุจจาระแล้วมักจะมีความรู้สึกว่าถ่ายอุจจาระไม่สุด
    นิยามของอาการท้องผูกคือเป็นภาวะที่มีการเคลื่อนไหวของลำไส้ผิดปกติ ทำให้อุจจาระไม่ออกเป็นสำคัญ หรือผู้ป่วยจำเป็นต้องออกแรงเบ่งมากในเวลาถ่าย บางครั้งก็เบ่งอุจจาระไม่ออกจนต้องสวนหรือแคะออก แม้ผู้ป่วยจะถ่ายทุกวัน ถ้าอุจจาระแข็งมาก ต้องอาศัยแรงเบ่งมาก หรือถ่ายแล้วมีความรู้สึกว่าไม่สุดก็เรียกว่าเป็นอาการท้องผูกเช่นเดียวกัน
    โรคท้องผูกหลายๆคนอาจมองข้ามว่าไม่ใช่เรื่องใหญ่ แต่ในความเป็นจริงโรคท้องผูกจัดว่าเป็นปัญหาในชีวิตเป็นอย่างมาก เพราะในผู้ป่วยหลายรายมีอาการมวนท้องแต่ถ่ายไม่ออกทำให้นั่งนานเป็นผลให้เสียเวลาโดยใช่เหตุ อีกทั้งเกิดอาการไม่สบายท้องทำให้หงุดหงิด หากปล่อยทิ้งไว้ในระยะยาวอาจมีโอกาสเป็นมะเร็งลำไส้ได้

สาเหตุและกลไกการเกิดโรค

• ในกระเพาะอาหารและลำไส้มีความร้อนสะสม มักเกิดกับคนที่ชื่นชอบอาหารรสจัด เผ็ดร้อน อาหารมัน ทอด ปิ้ง ย่าง เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ จนความร้อนสะสมอยู่ในลำไส้ เป็นผลให้เกิดอาการท้องผูก อุจจาระเป็นก้อนแข็ง

• เกิดจากชี่ตับติดขัด มักพบบ่อยในผู้คนที่มีภาวะเครียด วิตกกังวล พนักงานออฟฟิศ เป็นผลทำให้ลมปราณติดขัด ลำไส้ไม่ขับเคลื่อน ทำให้ไม่มีอาการปวดถ่าย หรือต้องใช้เวลานานในการถ่ายอุจจาระ รู้สึกถ่ายไม่สุด

• เกิดจากความเย็น อาจถูกความเย็นจากภายนอกหรือจากการรับประทานของเย็น อาหารดิบ เมื่อความเย็นเข้าสู่ลำไส้จะมีการจับตัว ทำให้การเคลื่อนไหวของลำไส้ถดถอยหยุดชะงัก ส่งผลให้ไม่ขับถ่ายเป็นเวลาหลายวัน

• เกิดจากภาวะพร่องของร่างกาย เช่น ในผู้ป่วยสูงอายุ การป่วยเรื้อรังเป็นเวลานาน การเสียเลือดมากจากการผ่าตัดหรืออุบัติเหตุ ซึ่งทำให้ความชุ่มชื้นที่ไปหล่อเลี้ยงลำไส้ไม่เพียงพอจึงเกิดอาการถ่ายยาก

• ทานอาหารที่มีกากใยอาหารต่ำ (ทานผักผลไม้น้อย) เนื่องจากใยอาหารมีผลในการช่วยดึงอุจจาระ และรวบรวมอุจจาระให้เป็นก้อนทำให้ร่างกายสามารถขับถ่ายออกมาได้ หากกากใยอาหารมีน้อยเกินไปทำให้อุจจาระรวบรวมเป็นก้อนได้ยาก ทำให้ร่างกายไม่สามารถขับถ่ายอุจจาระได้

• ดื่มน้ำน้อย การขับถ่ายอุจจาระต้องใช้สารหล่อลื่นในการขับถ่ายออกมา ซึ่งสารหล่อลื่นที่ว่าก็คือน้ำนั่นเอง หากดื่มน้ำน้อยหรือดื่มน้ำไม่พอจะทำให้ลำไส้แห้งซึ่งมีผลต่อการขับถ่าย 
  

การบำบัดทางแพทย์แผนจีน

    สยามแพทย์แผนจีนคลินิก ทำการรักษาอาการท้องผูกตามแต่ละกลุ่มอาการของโรคโดยวิธีดังนี้

• ทานยาสมุนไพรจีนแคปซูลผลิตจากสมุนไพรจีน 100% (ผ่านกระบวนการผลิตที่ปลอดภัย ปราศจากสารสเตียรอยด์และสารเคมี) ตามแต่ละกลุ่มอาการและสาเหตุของโรค
  • อาการท้องผูกจากกลุ่มอาการที่เกิดจากความร้อน ใช้ยาสมุนไพรที่มีสรรพคุณระบายร้อน เพิ่มความชุ่มชื้นให้ลำไส้ ช่วยการขับถ่าย
  • อาการท้องผูกจากกลุ่มอาการที่เกิดจากชี่ตับติดขัด ใช้ยาสมุนไพรที่มีสรรพคุณขจัดอาการชี่ติดขัด ทำให้ชี่เดินคล่อง ช่วยการขับถ่าย
  • อาการท้องผูกจากกลุ่มอาการที่เกิดจากความเย็น ใช้ยาสมุนไพรที่มีสรรพคุณอบอุ่นภายในสลายความเย็น ช่วยการขับถ่ายระงับปวด

• การฝังเข็ม ตามแต่ละกลุ่มอาการ โดยมีการฝังเข็มตามจุดฝังเข็ม เช่น
  • อาการท้องผูกจากกลุ่มอาการชี่พร่องทำให้ท้องผูก ฝังเข็มตามจุดเส้นลมปราณที่มีสรรพคุณบำรุงชี่ เพิ่มความชุ่มชื้นให้ลำไส้ ช่วยการขับถ่าย
  • อาการท้องผูกจากกลุ่มอาการเลือดพร่องทำให้ท้องผูก ฝังเข็มตามจุดเส้นลมปราณที่มีสรรพคุณบำรุงเลือด เพิ่มความชุ่มชื้นในลำไส้ขจัดความแห้ง ช่วยการขับถ่าย
  • อาการท้องผูกจากกลุ่มอาการอินพร่องทำให้ท้องผูก ฝังเข็มตามจุดเส้นลมปราณที่มีสรรพคุณเสริมบำรุงอิน ช่วยระบาย

    

สมุนไพรแก้ท้องผูก

• เม็ดแมงลัก เนื่องจากเม็ดแมงลักมีกากใยในตัวสูง รวมทั้งด้วยความที่เม็ดแมงลักมีลักษณะเป็นเมือกลื่นมีผลทำให้อุจจาระนิ่มและอ่อนตัวลง วิธีทานให้นำเม็ดแมงลักประมาณ 2 ช้อนชา แช่น้ำเปล่า 1 แก้ว รอจนกว่าเม็ดแมงลักพองเต็มที่สามารถดื่มได้ทันที หรืออาจผสมน้ำหวานดื่มก็ได้ ข้อควรระวังควรให้เม็ดแมงลักพองตัวเต็มที่ก่อนดื่มไม่เช่นนั้นเม็ดแมงลักจะไปดูดน้ำในลำไส้ซึ่งจะยิ่งทำให้เกิดอาการท้องผูกมากขึ้นอีก

• มะขามป้อม โดยการนำมะขามป้อมมาผ่าแคะเม็ดออก (กินแต่เนื้อ) ประมาณ 10 ลูก นำไปปั่นคั้นน้ำ ดื่มก่อนนอนหรือหลังอาหารเย็นวันละ 1 แก้วกาแฟ

• มะขามแขก มีสรรพคุณเป็นยาระบาย สารเซนโนไซด์เอและบีในมะขามแขกที่กินเข้าไป จะถูกย่อยสลายโดยจุลินทรีย์ในทางเดินอาหาร ซึ่งมีผลกระตุ้นการบีบตัวของกล้ามเนื้อสำไส้ใหญ่ ทำให้รู้สึกปวดท้องอยากถ่าย

• กล้วยน้ำว้าสุก ในกล้วยน้ำว้าสุกมีกากใยอาหารมาก และมีสารเพ็กตินสูง (เพกติน คือกากใยอาหารชนิดหนึ่งที่ละลายในน้ำได้) ซึ่งช่วยในการขับถ่าย 

ข้อปฏิบัติสำหรับผู้ที่มีอาการท้องผูก

• ทานอาหารประเภทผัก และผลไม้ให้มากขึ้นเพื่อเพิ่มกากใยในลำไส้เพื่อช่วยในการขับถ่าย
• ลองปรับพฤติกรรมการรับประทานอาหาร ทานอาหารรสอ่อน (รสไม่จัด) ไม่ผ่านการปรุงรสมากไป
• ออกกำลังกาย เคลื่อนไหวร่างกายบ่อยๆ เพราะการเคลื่อนไหวและออกกำลังกายทำให้เกิดการเคลื่อนไหวของลำไส้ ทำให้อุจจาระมีโอกาสเคลื่อนที่และจับตัวเป็นก้อนมากขึ้นทำให้การขับถ่ายดีขึ้น
• ผ่อนคลายจิตใจไม่เคร่งเครียดจนเกินไป เพราะภาวะเครียด มีผลให้ลำไส้ทำงานได้แย่ลง ยิ่งทำให้ท้องผูก ถ่ายยากขึ้น
• นวดหน้าท้องตามเข็มนาฬิกาทุกวันประมาณ 10-20 นาที เพื่อเป็นการกระตุ้นการเคลื่อนไหวของลำไส้
• ฝึกการขับถ่ายให้เป็นเวลา เพื่อให้ร่างกายจำเวลาขับถ่าย
• ดื่มน้ำให้ได้วันละ 2-3 ลิตร โดยใช้การจิบเรื่อย ๆ ทั้งวัน เพื่อเพิ่มความชุ่มชื้นในลำไส้ 

    ดังนั้นแล้วอาการท้องผูกเป็นอาการที่ไม่ควรมองข้ามหากรู้ตัวเร็วควรรีบแก้ไข เพราะการขับถ่ายคือการขับสารพิษและของเสียตกค้างในร่างกาย ซึ่งอาการท้องผูกจะทำให้การขับสารพิษและของเสียดังกล่าวไม่เกิดขึ้น เป็นผลทำให้เกิดปัญหาไมเกรน สิว ฝ้า โรคริดสีดวงทวารหนัก หยิน - หยางในร่างกายขาดความสมดุล เป็นต้น อันเนื่องมาจากการถ่ายไม่ออกทำให้ร่างกายดูดซึมน้ำจากอุจจาระที่ค้างอยู่ในลำไส้ ทำให้เกิดปัญหาดังกล่าว ยิ่งปล่อยไว้นานจนเป็นมะเร็งลำไส้แล้วการแก้ไขจะยากขึ้น และเสียค่าใช้จ่ายมากกว่าการบรรเทาอาการท้องผูกหลายเท่า